ĐÚNG LÀ MỘT SỰ MẤT MÁT CỦA NHÂN DÂN

1. Cuộc đờI là vô thường. “ Sinh, Lão, Bệnh, Tử”, là con người có ai thoát ra khỏi quy luật ấy!. Có người “qua đời”-đi qua cuộc sống nhân gian -nhưng con người, xã hội vẫnmãi nhớ, khắc ghi, trân trọng, thương tiếc. Có những người “qua đời” không ai tiếc thương, thậm chí còn phỉ nhổ, hoặc, dù họ đang còn ở cõi nhân gian, giàu sang, quyền thế nhưng người ta coi họ như không còn sống, hoặc sống như một lũ quỹ ma, hại người, hại nước, hại dân. Lịch sử rất công bằng. Nhân dân rất rõ ràng, công tâm với những ai có công với dân, với nước và với những ai phản bội đất nước, đi ngược lạI quyền, lợI ích đất nước, nhân dân. Ông Võ văn Kiệt mất đi nhân dân thương tiếc, xã hội tiếc thương chính từ những gì cả cuộc đời ông đã vì dân, vì nước, một người đã góp phần quan trọng “kiến tạo” cho đất nước, đời sống nhân dân, cuộc sống xã hội có sự phát triển, dễ sống, dễ thở hơn trong cuộc sống làm người sau cái thời xã hội, con người nhìn tương lai không thấy đâu ánh sáng…

2. “Nhân vô thập tòan”! Đừng biến con người thành ông Thánh, rồi buộc người ta phải sống như ông Thánh, hoặc đã “lỡ” phong Thánh rồi lại buộc người ta cứ mãi phải đóng vai, dù cuộc đời này người ta đã đi qua ! Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt cũng là một con người bình thường của xã hội, cũng “vô thập tòan” nhưng theo tôi, ông là người có TÂM với dân, với nước, đặt lợi ích nhân dân, dân tộc lên trên và cả cuộc đời đã không ngừng cống hiến. Xuất thân là một nông dân nghèo không có điều kiện để được trang bị đầy đủ tri thức theo hệ thống trường lớp nhưng ông lại có trí tuệ qua thăng trầm của cuộc đời, đất nước mà từ cái Tâm-Tâm sáng đã làm nên, có vậy mới thấy, mới hiểu, mới cảm, mới nhận, mới thu hút, đón nhận nhiều người đến với mình, cả những người là nhà khoa học, trí thức, văn nghệ sỹ; những người lao động bình thường; những người già, tuổi trẻ…; Đã nghe, đã thấu, đã biết, đã hiểu, đã nói lên được những suy nghĩ, tình cảm, nguyện vọng của dân tộc, nhân dân và ông đã ”hành” trong khả năng của mình; tạo niềm tin cho tuổi trẻ ( thế hệ thứ tư)- những người bắt đầu bước vào đời trong xã hội mới(!); những người sống, lớn lên trong xã hội miền Nam đối địch, những người “không tự mình chọn cửa sinh ra”, những người yêu nước, yêu dân không phải bằng một con đường duy nhất….nhưng ông cũng chỉ là Một con người; Một nhà lãnh đạo; Một trong những con chim én nhưng đã tự vươn lên để giương cánh đại bàng …

3. Xã hội Việt Nam mấy mươi năm qua, một xã hộI đất nước không bình thường!. Nhiều kẻ “nhân danh”. Cá nhân nhân danh; tập thể nhân danh; đương chức đương quyền nhân danh…vì dân, vì nước nhưng hành động lại luôn vị kỷ, cá nhân, lấy lợi ích riêng áp đặt lên cả lợi ích chung của đất nước, nhân dân. Nhân dân mất niềm tin bời vậy khi có người không còn đương chức về lại với nhân dân, có tiếng nói hợp ý nguyện nhân dân nhưng nhiều người nghi hoặc, dè bỉu, không tin - chỉ là một giuộc, vì sao khi đương quyền không làm, không nói, khi về với dân lại phê phán kẻ cầm quyền.!? Hoặc, khi đương quyền, đương chức sao họ quá u mê khi hết chức, hết quyền sao lại quá ư sáng suốt . Nếu khi họ còn chức còn quyền mà sáng suốt như vậy thì đỡ cho nhân dân, đất nước biết bao!….

Ở trong một xã hội “không bình thường” nên những chuyện ấy cũng rất là bình thường nhưng không phải ai không còn chức, còn quyền cũng đều sáng suốt, cũng có rất nhiều người khi về sống trong lòng nhân dân cũng vẫn tiếp tục u mê, vẫn cái tâm tăm tối. Sống với dân, trong dân nhưng vẫn tiếp tục ăn những cặn bả, giữ, bám víu cái quyền lợi nhỏ nhoi của mình; cũng có những kẻ rất ý thức về tham đắm nhưng cũng có những ngườI mê đắm rất vô tư…

Dân là gốc của xã hội. Xã hội không có dân chủ, quyền dân chủ của dân bị tước đoạt, chỉ là cái bánh vẻ…thì con người sống với dân hẳn khác khi sống với tầng lớp cai trị dân(!). Nếu họ là người đã có tâm thì khi về với dân họ như “cá gặp nước”, hoặc nếu họ có ý thức về lợi quyền của dân, của nước ắt hẳn họ phải biết ” sám hối” để sống trong “ bể nước nhân dân” nếu ngược lại, bọn họ lại như đám ong vò vẻ, càng khổ cho dân hơn…

4.Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt mất đi nhân dân tiếc thương và cảm thấy có một sự mất mát vì ông đã nói lên tiếng nói, nguyện vọng của nhân dân! Tiếng nói của người “nguyên Thủ tướng, UV. Bộ chính trị” của ông có tiếng vang vọng lớn hơn người dân bình thường, nhỏ bé, hơn những ngườI yêu nước khác….. Những tiếng nói của ông dù không muốn nhưng người ta chừng mực cũng phải nghe, phải nghiên cứu... chứ không phải bỏ ngoài tai, quăng vào sọt rác.. Những tiếng nói kêu gọi về hòa giải hòa hợp dân tộc, đối thoại với người bất đồng chính kiến; tiếng nói kêu gọi thực hiện quyền dân chủ của nhân dân; chống tham nhũng, bảo vệ tiếng nói của giớI báo chí; tiếng nói phảI quan tâm đến đờI sống của nông dân, ý thức, tinh thần dân tộc; chăm lo thế hệ trẻ; tình cảnh và quyền của những người công nhân, các tầng lớp nhân dân trong xã hộI và những vấn đề nhạy cảm của xã hộI, đất nước...theo con đường của mình.. Ông đã nói lên một chân lý đơn giản-"Tổ quốc là của mình, dân tộc là của mình, quốc gia là của mình, Việt Nam là của mình, chứ không phải là của riêng của người cộng sản hay của bất cứ tôn giáo hay phe phái nào cả"! Chân lý ấy trong một xã hội không bình thường không phải ai cũng có ý thức, ai cũng có quyền nói, công khai để nói và để biến nó thành hiện thực trong cuộc sống xã hội Việt Nam ta hiện nay không phải là điều dễ dàng!

Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt mất đi lúc này đúng là một mất mát của nhân dân, đất nước !

MANG LAC...

Bỗng, có một ngày Mang lạc…

1. Những con mãnh thú không biết từ đâu túa về cả xóm làng hoảng hốt. Nào Báo, nào, Hổ, nào Voi, Chồn, Cáo, Sói, Rắn rết….Cả xóm làng khiếp sợ bỗng dưng, tất cả như hóa thành đá, đóng thành băng. Đất như đứng lặng! Bầu trời như tối xầm chỉ còn chơ vơ một đốm lửa đỏ rực. Cuộc sống như không còn tiếng trẻ hát, không còn nghe lời mẹ ru; không còn tiếng chày, tiếng đục, tiếng khoan; không còn tiếng gà gáy sáng, tiếng chó sủa trong đêm; không còn tiếng mỏ, tiếng chuông, tiếng đàn, tiếng hát; tiếng cồng, tiếng chiêng; không còn tiếng xe, tiếng cộ, âm thanh cuộc sống phố chợ, ngày mùa… …..Rừng hoa, vườn hoa, phố hoa cũng bỗng dưng biến mất.Suối không còn róc rách. Chim chóc cũng lặng câm, không biết chúng còn hay đi đâu mất….Những bếp lửa trong mỗI ngôi nhà chỉ còn tro nguội lạnh, không còn hơi ấm. Cả xóm làng vắng lặng chỉ nghe tiếng báo, tiếng hổ gầm; tiếng voi hống; tiếng sói tru…

2. Chúa sơn lâm giờ làm chúa cả xóm làng lạnh ngắt . Bầu Trời èo ọp, đốm lửa lạnh rờn, lạ thay, nhiều cây quanh bọn Sói, bọn Hổ, Báo, Voi…biến thể thành loài cây Si, cây Leo, cây Vạn Tuế …đứng chắn gió nồm khô khốc, gió bắc rét run, ngọ ngoạy cụp lá, rung cây hình như để làm oai với dân làng bất động, với cây rừng vàng lá, cong queo, thiếu sức sống, không có hơi người, vắng cả tiếng giun dế rả rích trong đêm …Lũ Sói, Rắn rềt, Chồn hôi….làm sai nha tàn ác của bọn Hổ, Báo. Voi to con, chậm chạp mà hung hãn lại ngu đần chỉ để cho bọn Hổ, Báo, Sói ..xúi dại, sai khiến…Cáo thừa “nước đục thả câu”... Rừng lặng yên. Xóm làng lặng yên. Không có tiếng người. Ruộng lúa oằn mình, tơi tả... Tre, nứa, ngàn thông èo uột…đứng còng lưng, không vi vu theo gió, không kẻo kẹt đung đưa, không còn bền dai trong bão tố. Những cây đa cổ thụ da như sần sùi, ghẻ lở, lá dường như cũng biến màu, đứng tồng ngồng trong bầu trời xám ngắt.
-Bầy chim muông đi đâu sao không tiếng hót hay đã bị nhốt hay đã bay đi, hay biến thành đá?!....

Từ ngày con Mang lạc cuộc sống xóm làng hầu như không còn. Khi bọn Hổ rống chỉ có lũ Si, Vạn tuế cong lá để mà ve vẫy, lũ Voi thì cố hống, hò la; bọn Sói, Chồn Cáo thì nhe nanh, phổng mũi … Những loài Giun, Dế , bò sát hiền lành, những loài có cánh, gậm nhấm… hầu như biến màu như con tắc kè để giữ mạng sống…

3.Có rừng có chim muông. Có người có xã hội. Có mặt trời, non nước, dòng suối, con sông, gió thổi, mây bay, có vạn vật trong cuộc sống tự nhiên muôn loài ….sự sống mới nẩy lộc, đâm chồi, mơn mởn xanh tươi, vươn lên, phát triển dưới bầu trời, chói chang ánh nắng, đầy gió, trăng sao…Chim chỉ có thể hót trong bầu trời xanh tự do, cao rộng. Không có bầu trời, không có ánh sáng, có gió, có mây …chim hót với ai, soải cánh với ai !?…Con người đã đóng thành đá, thành băng, lặng im, lạnh ngắt…đâu còn cuộc sống thực sinh… Mặt đất - bầu trời như khép lại. Hổ giơ móng đã chạm tới trời. Lũ dã thú quen thói hướng về đóm lửa hắt hiu một giọng tru….

- Chim muông đi đâu sao không còn tiếng hót hay cũng đã đổi màu hay vì không còn bầu trờI cao rộng…!?.

4.Chim muông ở đâu hãy cất tiếng hót đi!. Muôn loài ở đâu hãy bừng dậy đi!. .Ngàn hoa ở đâu sao không khoe sắc và Người, ngọn lửa Tim đâu sao còn nguội lạnh!? Sự tàn bạo, bất nhân của dã thú đã làm tâm của Người không tự nhen lên ngọn lửa rồi chăng?!.

Hãy tự nhen lên ngọn lửa phá tan làn băng lạnh giá, cho gỗ, đá có lòng nhân, dã thú biết tiếng con người. Hãy lan tỏa ngọn lửa ấm, nối kết sóng tâm hồn, giao thoa cùng vũ trụ, vạn vật thức dậy đón ánh mặt trờI tỏa sáng trong tim. Có gì đâu mà sợ hãi, yêu quái còn phải khiếp sợ trí- nhân…. Con ngườI-vũ trụ nhất thể. Con Người chúa tể muôn loài.-Từ Tâm. Quay về!

Hãy bừng tỉnh dậy đi Người! Hãy tự thức tỉnh cho bầu trời, mặt đất, cuộc sống muôn loài, vũ trụ hoan ca. Bọn Hổ, Báo, Voi, Cáo, Sói, Chồn hôi… cũng chỉ là loài vật. Chúng đâu có trí, có tâm. Chúng đâu có tâm hồn, đâu có lòng nhân, đâu có tình yêu thương nhân loại, đâu biết nói tiếng con người. Tâm là Nhân, là Trí, là Dũng, là Huệ, là Chí, là Khí… Con người rất nhỏ nhoi trước vũ trụ nhưng rất to lớn, bao trùm cả bầu trời,vũ trụ bao la ! Người mới là chủ tể của muôn loài!.

-HỡI bầy chim hãyyêu mặt đất cất cánh bay lên hướng về mặt trời…


5. Những chiếc lồng son lòe loạt kia có gì đâu phải tiếc. Trang điểm cho nhiều màu, nhiều sắc thì cũng chỉ là những chiếc lồng, chiếc cũi thôi. Đừng tự an mình trong chiếc lồng dù là pha lê, nạm ngọc. Đừng ẩn mình trong hang, đừng biến màu để yên phận cuộc sống. Bầu trời tự do, cao rộng là của chim ! Biển nước trong xanh, hiền hòa mới là của cá. NgườI vẫn luôn là Người. Bầu trời tự do, cao rộng, chan hòa ánh sáng mặt trời, long lanh, huyền diệu của trăng, sao, hằng hà tinh tú; gió mát dịu hiền, đất thở hơi sương, lá cỏ tươi xanh rung tơ, mỉm cười chào nắng ban mai dịu ngọt ; ngàn hoa, ngàn bướm luợn bay trong ánh nắng bình minh muôn sắc huy hòang. Chim hót líu lo, líu lít vang lừng trong dàn nhạc trời muôn cung bậc, ngọt ngào hương hoa…Xã hội Người - đời thực sống….


☼☼☼

Rồi một ngày, Mang không còn lac, rừng lại tươi xanh. Hổ, báo… về lại với rừng. Không cần nuôi chúng làm gì trong những lồng sắt, lồng son. – Hãy về lại với rừng đi hỡi bầy dã thú! Vạn vật, muôn loài đều cần có tự do. Loài Si, Leo, Vạn Tuế kia cũng sẽ làm đẹp cho đời. Mặt Đất, Bầu Trời, Con Người, Xã hội, Biển rộng, rừng xanh, Vạn vật muôn loài, Vũ trụ huyền diệu sống sáng tâm linh ngàn năm vẫn luôn tươi đẹp…Người, tâm hồn hoa như tỏa sáng….

- Hỡi bầy chim hãy vỗ cánh tung bay trong bầu trờI xanh tự do, cao rộng !…
Mặt đất bình yên!
.

MỘT LOÀI HOA CỎ

Sau 27 năm dài xa cách em đã ôm chùm lấy tôi tại nhà ga phi trường, mừng rỡ, hân hoan, tôi cũng vui mừng khôn xiết!. Em đã về đúng hẹn vậy mà tôi cứ lo, cứ sợ trong cuộc đời này sẽ không còn bao giờ gặp lại em. Nhưng em đã về!. -Ôi, người yêu thương dấu ái … !

I.Từ những ngày đầu xa xưa ấy-”ta quen nhau trong ngày tranh đầu…”; rồi, “ chỉ vì đôi mắt mà ngơ ngác...”…Cái ngày ban đầu nhưng mấy chục năm dài…không thể quên. Em đã cho tôi “nụ hôn đầu mơ ước..”.! Tuổi trẻ! Chiến tranh! Ước mơ Hòa bình, Tự do, Độc lập! Dấn thân vào con đường tranh đấu …! Tuổi em mới đôi tám. Tôi hơn em 2 lớp. Cùng tham gia BCH Tổng đòan học sinh. Em phụ trách báo chí. Tôi phụ trách Văn nghệ.Tôi đã có một nhóm văn nghệ hoạt động trong phong trào “hát cho dân tôi nghe! Em có bạn bè đồng lứa, ham mê sinh hoạt báo chí! Tuổi trẻ đến với phong trào yêu nước, tham gia đấu tranh trong phong trào SVHS…như là chuyện bình thường dù thời ấy vẫn còn rất nhiều tuổi trẻ không chọn cho mình con đường ”dấn thân” …. Đến với phong trào SVHS. Tham gia đấu tranh chống độc diễn ”Thiệu-Hương” tháng 10/1971. Em cùng với Tổng đoàn đã làm Báo Tiếng gọI học sinh Đà Lạt-số Báo ấy vẫn còn lưu…; tham gia các hoạt động xã hội để khơi dậy, xây dựng tình cảm yêu nước, tình tự quê hương, đi vào cuộc sống nhân dân lao động …Với lứa tuổi đầy ắp tình yêu, ước mơ, nhiều lãng mạn. Vẫn thích ”chi bộ hai người” ( Nhất Linh). Say sưa” một vòng hoa cho người cách mạng”. Yêu lẽ sống của Che Guevara; Chép trong sổ tay những vần thơ cách mạng-; Yêu Lời Mẹ dặn( Phùng Quán), cây ”Tre Việt Nam”; thích Những “Đêm liên hoan”, “Bên kia sông Đuống (Hòang Cầm); Những bài thơ của những nhà thơ SVHS tranh đấu ( Võ Quê, Hữu Đạo...) ; gửi tặng em Tâm tình hiến dâng –(Rabindra Nath Tagore - Đỗ khánh Hoan dịch)…Và,- “Tự do và ái tình /Vì các ngườI ta sống/Vì tình yêu lồng lộng/ Tôi xin hiến đờI tôi/ Vì Tự do muôn đời/ Tôi hy sinh tình ái” ( Sándoz Petófi- Xuân Diệu dịch)” ….Từ tình cảm yêu nước trong môi trường học đường, hoạt động trong phong trào SVHS…chúng tôi, dấn thân vì lý tưởng, ước mơ…


Em tuổi đôi tám. Dáng thon. Ăn mặc giản dị. Tóc dài xỏa ngang vai. Khuôn mặt dễ nhìn, những người bạn tôi gọi em có khuôn mặt của Mẹ Maria. Hơi nghiêm. Lý lẽ. Liếng. Môi dường như luôn ửng nụ cườI khi cùng nhau trong một tập thể. Tình cảm không yếu đuối…nhưng khi ở bên nhau em hay khóc! Tôi không hiểu hết ! Con gái học ban C- văn chương dù các môn khoa học không phải kém. Tôi học ban B lại say mê văn nghệ. Có một thứ tình cảm mà con người ai cũng có, từ cái nôi ấy tạo cho con người tình cảm đạo đức, lẽ sống, làm gốc bền trong cuộc sống, đi vào đời. Em hay khóc cũng bởi từ cuộc sống gia đình với nhiều tình cảm yêu thương… Em không thuộc gia đình lao động. Ba làm ở Sở thuốc- Viện Pasteur. Các anh chị lớn đều học Đại học. Anh trai -trai thời loạn...cũng phải vào lính ! Anh kế đi du học nước ngoài. Các em nhỏ đang học cấp 1, cấp 2. Gia đình thanh sạch. Không giàu và đúng ra là sẽ ...không nghèo, trước đó nhà vẫn có xe hơi nhưng rồi…, nhà ở không yên một chổ, tôi đến thăm em với nhiều địa chỉ .. Vẻ bên ngoài em vẫn luôn vui tươi nhưng khi một mình thì nhiều trầm lắng ! Buồn. Khổ tâm !..Với tình cảm ban đầu, chớm mộng tình yêu. Em đã viết nhật ký về tình cảm của hai đứa bị Ba bắt gặp, đọc được và rầy la, ngăn cấm ! Tôi vẫn vô tư. Vẫn những chiều thứ Sáu hò hẹn. Chúng tôi và bạn bè đã có những đêm trăng đồi Cù ướt cỏ sương. Những hôm đưa em đến trường, có những chiều đưa em về dướI trờI mưa… . Những ngày bên nhau muốn cho nhau… tất cả! Tôi gửi em những ca khúc của mình và viết những ca khúc tặng riêng em. Em tự làm những cánh thiệp, vẽ những bức tranh bằng chì màu, bút nguyên tử với đóa Hoa Hướng dương, Mặt trời trên đỉnh núi... tặng tôi với mơ ước- “…thuở ấy thanh bình chắc nở hoa... » ! Ba và một chị gái có lẽ không thích tôi vì lo cho tương lai con gái, mong cuộc đời em sống trong giới thượng lưu còn tôi thuộc gia đình lao động, anh chàng giáo viên nghèo đâu có gì ngoài …một trái tim! Em đã -“Yêu mà không dám ngõ, không dám gọi đến tên, không dám liều công nhận, chỉ âm thầm xót xa..”. Gần nhau mà cứ nghĩ cách xa, “nghìn trùng xa cách”, vẫn thiết tha, “anh vẫn mãi ngủ yên trong đôi mắt buồn của em..”!. Mỗi lần gặp là ...nhiều nước mắt. Rồi, em đã cắt tóc thề gửi cho tôi. Tôi đã tự biết cái ngày ấy …sẽ đến -« Ngà̀y xưa em cắt tóc thề/ Biết rằng em sẽ không về cù̀ng anh/ Tì̀nh yêu dù̀ có mong manh/ Nhưng nguyện thề sẽ yêu anh trọn đời /Quê hương, phận nước, phận người... » ! Còn em -"Nguồn vui mong manh như giọt sương mai vừa mới nở cười đã vội vàng chết yểu. Nhưng u buồn thường dai dẳng khó tan. Hãy để tình yêu khổ đau trong mắt em bừng tỉnh"( RabindraNath Tagore- Tâm tình hiên dâng).

Những ngày tôi vào Khu để học, rất là tiểu tư sản , ăn mặc như đi dạo phố, mang giày da đi lội đường rừng. Chỉ cách một dãy núi thôi, đi bên này nhìn thấy đồn bót bên kia. Những đêm nằm trong láng nhỏ giữa rừng với ngọn đèn “ló thụt” leo lét. Nhớ em, nhớ về thành phố, tôi đã -« gửi về em người em thành phố , tiếng chim reo vang khắp núi rừng. Gửi về em gió ngàn, thác núi với mối tình xanh thắm trong lòng trai... » ; và ” Dù đạn bom quân thù đổ xuống, Nhưng cánh hoa rừng vẫn nở muôn nìềm tin »... Tôi đã viết nhiều ca khúc để tặng em nhưng phổ biến thì...không dám(!) cũng bởi vì cái tình cảm lãng mạn ” vì tự do muôn đờI”…Tôi lúc đó, “CM” là thiêng liêng, là trên hết. Đã chấp nhận hy sinh. Chuyện cá nhân xếp lại. Ước mơ ngày mai Hòa bình, Tổ quốc độc lập, tự do- TỰ DO CHO TẤT CẢ! Không dám hẹn nhưng tự hứa với lòng mình- ngày ấy thanh bình… ! Rồi, một ngày người bạn của em bị bắt người ta nghi ngờ…có quan hệ đến em. Tôi vẫn luôn tin em ! Tình cảm yêu nước sáng trong. Người chỉ đạo tôi trong Khu có gặp, có biết em như thế nào đâu, chỉ nghe qua báo cáo. Nói lý luận thì hay nhưng đa nghi như Tào Tháo. Cô gái nào đẹp, dễ thương...đều nghi ngờ là địch, là « Thiên Nga », rồi cảnh cáo tôi- Có muốn làm “CM “ nữa hay thôi, nếu tiếp tục thì hãy cắt đứt quan hệ. . Cảnh giác, đánh giá tôi_ « trái tim lầm chổ để trên đầu... » ! Tôi vẫn giữ gìn tình cảm của mình !. Những nghi ngờ ấy sau này đã tỏ tường. Còn em …buồn, dần xa ... vì...người ta đã không tin mình...! VớI cuộc sống trước mắt, em phải chuẩn bị thi Tú Tài. Tôi đã là anh chàng giáo làng ở cách xa thành phố ! Vẫn gặp nhau trong ước mơ, lý tưởng, tự do ...Buồn, xa cách, đôi lúc có chút giận hờn, yêu thương, trách cứ -“ Người ta vui ở phố phường, còn ta ở một góc rừng nhớ thương... » !

II. Những ngày cuối tháng ba, đầu tháng Tư năm 1975, dòng người dân thành phố đùn đùn “di tản ». Lúc đó tôi chưa trở lại thành phố. Khi tôi về thì em và gia đình đã ở SG. Sau ngày 30/4/1975 em và gia đình về lại Đà Lạt. Nhà em lại ở một chổ khác ! Em vẫn như nụ hoa mai ban sớm thuở nào trong phong trào đấu tranh đô thị. Tích cực tham gia các hoạt động của Hội thanh niên. Làm Chi hội trưởng một khu phố. Mỗi buổi sáng cũng huy động thanh niên chạy tập thể dục hò la rộn phố phường. Rồi vận động thanh niên đi trồng cây, làm rẩy, trồng khoai, bắp…. Có lẽ, từ nhỏ đến lớn em chưa bao giờ biết cầm cuốc bây giờ cũng phải xắn tay, cũng phải gương mẫu để « tự nguyện cải tạo lao động »(!). Không khí xã hội, thanh niên lúc đó, ngày thì đi lao động, lo muôn vàn vấn đề về cuộc sống, tối lại thì đi sinh hoạt thanh niên học tập về « bản chất hai chế độ », về chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản « mùa xuân của loài người » nghìn lần tươi đẹp hơn. Khi nào cần “huy động” thanh niên thì thanh niên luôn “sẳn sàng”. Vui, vì có không khí lan tỏa của phong trào. Sợ, thì cũng có và lo thì ai cũng lo cả, không biết cuộc sống sắp tới như thế nào, không biết miền Nam có như miền Bắc trước đây không. Nhiều người đã có “kinh nghiệm bản thân”, vẫn sợ những cuộc đấu tố như cái thời cải cách ruộng đất của Miền Bắc và.... Mọi người cứ tự trấn an mình để chờ đợi...Chúng tôi cũng ít gặp nhau. Khi gặp thì mỗi người một vị trí khác nhau, không dám để tình cảm riêng chi phối, chỉ hổ trợ, động viên, giúp nhau trong tổ chức sinh hoạt...Tuy vậy, thanh niên cũng nhạy, nhiều người biết tôi với em...là của nhau từ những ngày...xưa !

Những bộ máy của nhà nước quân quản cũng dần hình thành. Các ban bệ bắt đầu đi vào hoạt động với sự « chi viện » của cán bộ miền Bắc.- « Miền Nam nhận họ ; Miền Bắc nhận hàng » ! Cái xã hội « miền Nam » nghèo đói » dưới ách cai trị của Đế quốc thực dân mới, của ngụy quyền tay sai như thế mà lại có nhiều « nguồn hàng » để “chảy” về miền Bắc XHCN. Miền Nam trông ngóng nhận họ, những người thân tập kết về , ngoài tình cảm gia đình cách xa mấy chục năm chiến tranh khói lửa và cũng để làm « chổ dựa » , tạo chút niềm tin trong cuộc sống xã hội mới không biết sẽ về đâu..Tôi cứ bị cuốn vào hoạt động công tác, chỉ đôi lần gặp nhau. Rồi tôi được cử đi ra miền Bắc XHCN để học. Lúc đó là một vinh dự lớn, ai cũng háo hức muốn biết miền Bắc XHCN như thế nào…. Cũng may, nhờ những ngày tháng ban đầu đến Thủ đô Hà Nội sau 1975. Đi đâu cũng có biểu ngữ chào mừng đòan cán bộ miền Nam; rồi đi tham quan thực tế một số tỉnh, thành; ở trong những gia đình xã viên hợp tác xã, ăn cơm “gạo mới”…tôi thấy nhiều khác lạ của nông thôn miền Bắc so với miền Nam và có như vậy, những thời gian sau này quay lại Hà NộI tôi mới thấy nhiều sự đổi thay…. !

III.Cuối năm 1976, thời gian sau đại hội IV ĐCSVN, tôi đã học xong và trở về lại miền Nam thì biết tin em đi học về ngành Du lịch tại Vũng Tàu. Em học giỏi ! Ngày cuối chuẩn bị thi tốt nghiệp thì nhà trường... không cho thi mà “cho về địa phương “ do “lý lịch xấu» vì Bố có quan hệ với tổ chức « phản động »(!)…Em phải về lại nhà. Tương lai như nắng mai vừa ửng nắng đã có áng mây mờ khuất che. Em đi về quê Mẹ ở miền biển xin làm ở một cơ quan Báo địa phương. Nhờ có khiếu văn chương, có trình độ, ham thích công việc, làm bất cứ việc gì được phân công. Em đã về gặp tôi. Tôi bất ngờ gặp lại em sau một thời gian xa vắng. Vẫn nụ cười hoa Mai. Tình cảm ấm nồng.Tôi đã đưa em về đi trên những con đường còn rợp mát bóng thông. Mặt Hồ Xuân Hương vẫn xanh bóng nước. Những con đường còn ngơ ngẩn những bông hoa. Những Biệt thự vớI những thảm cỏ mượt đã thay màu xanh của khoai, bắp … Em về lại cơ quan tiếp tục công tác, nhưng rồi, được một thời gian người ta lại cho em nghỉ, … cũng … vì “ lý lịch” ! Buồn! Ai mà chẵng buồn khi ở trong hòan cảnh như vậy, dù “hòan cảnh” ấy mình không tạo ra! Một người muốn sống hữu ích với xã hộI, muốn có việc để làm nhưng đi đâu “ tổ chức” người ta cũng không nhận. Xã hội thì chỉ có cơ quan, doanh nghiệp quốc doanh đâu có những thành phần khác! Muốn học tiếp Đại học thì cũng không thể vì đối tượng, thành phần(!). Một xã hội mà quyền công dân của con người không được thừa nhận và tôn trọng trong thực tế, đầy dẫy thành kiến lý lịch, thành phần. Xã hội như của ai đó chứ có phải của mỗi công dân trong xã hội… Phải làm gì đây, phải sống sao đây ?

Thời gian em làm Báo chúng tôi có viết thư cho nhau. Qua thư tôi đã rất mừng, nghĩ rằng em đã chấp nhận “ an phận » để « về » cùng tôi. Lúc đó, « thế CM » đang lên(!). Tôi đang là cán bộ trong một cơ quan, tổ chức chính trị. Tuổi trẻ, u mê, rất hăng say, nhiệt tình công tác. Lập gia đình thì phải « báo cáo tổ chức », phải được tổ chức đồng ý- Em, với « lý lịch » mà làm gì cũng không được thì...sẽ sao đây? Tôi cũng có nhiều suy nghĩ. -“Thuở ấy thanh bình” rồi! Tôi… « chấp nhận » tất cả(!). Nhưng rồi, một người bạn của tôi gặp em nói rằng-không được, nếu đến với tôi thì « tổ chức » sẽ không đồng ý vì…thế này, thế nọ…Tôi đâu biết chuyện đó ! Em đã tự ái và ...có lẽ, cũng lo cho tương lai của tôi(!), em viết thư « trêu » tôi để đừng chấp nhận em nữa. Cũng do « tự ái » vặt trong sự xa cách không gian.…Chúng tôi đã không gặp nhau…

IV. - “Thanh bình “ rồi nhưng hoa “không nở” (!) dù ngày xưa em đã trao cho tôi cả tâm tình và mong ước-“Thuở ấy thanh bình chắc nở hoa »!. Đóa hoa tâm hồn tôi lúc đó cái lý tưởng, ước mơ, chính nó đã vùi dập mình rồi nhưng cũng phải cố lạc quan mà sống. ...Em như là một đóa hoa- Hoa cỏ thôi , không được nâng niu mà tự mình phải vươn lên trong một mãnh đất cằn cỗi, không được ai chăm sóc mà còn bị đào phá. Là cây , là hoa , dù nhỏ bé nhưng cũng góp phần tạo nên sự sống, vị ngọt và đẹp cho cuộc sống thế gian này và bản thân luôn tự vươn lên tìm về ánh nắng mặt trời. Phải vươn lên. Phải tự tìm sự sống thôi! Mặt trời xa vời quá nhưng ánh nắng vẫn luôn chiếu sáng đến vạn vật, cỏ cây, đến mỗi hạt sống của đời dù những cây cao, tán lá xum xuê muốn độc quyền che phủ, cản ngăn ánh sáng mặt trời đến những loài hoa nhỏ bé... – Bàn tay sao che cả bầu trời! Thời gian ấy sau chiến tranh biên giới phía Bắc rồi Kampuchia ; Xen tiếp « nạn kiều » và những dòng người “vượt biên”… Em yêu đất nước Việt Nam. Yêu gia đình, yêu Cha, yêu Mẹ, anh, chị em. Em cũng cần sự sống, cần cuộc sống, cần một lẽ sống, đời sống hữu ích trong cuộc sống trong thế gian này ! Phận gái một mình lao thân vào đời biết bao nhiêu cạm bẩy, hiểm nguy!. Em đã từng tham gia dấn thân đấu tranh vì Tự do, Hòa bình, Độc lập của đất nước nhưng bây giờ đất nước đã Hòa bình, Độc lập nhưng em lại phảI đi tìm… Tự do! Đất nước đã không chấp nhận em. Một sự tàn nhẫn. Bất nhân. Không có đạo lý. Có người mẹ nào nhẫn tâm từ bỏ con mình !?. Có người con nào bất hiếu, phản bội lại Cha Mẹ. Cái thời « đấu tố » xa lắc, xa lơ trong xã hội miền Bắc mà thời gian đó em mới được mẹ sinh ra đến bây giờ...em lại phải chịu cơn đày của non nước. Mẹ em vẫn luôn yêu thương không muốn xa đứa con gái yêu nhưng Mẹ tổ quốc Việt Nam vì sao lại ruồng bỏ. « Mẹ Tổ quốc VN » không từ bỏ bất cứ ai chỉ có những kẻ tự nhân danh Mẹ, bất trung, bất hiếu, bất nghĩa, bất tín, không còn lương tri đạo đức, làm con mãnh thú, chúa sơn lâm trong chốn rừng xanh mới có hành động như vậy. Mẹ, với Từ Tâm, tấm lòng người Mẹ luôn lương thiện, nhẫn nhục, khổ lụy, hy sinh …Con người, Đạo lý cuộc đời đã không có thì sao có thể làm đứa con hiếu thảo của dân tộc, Tổ quốc, lương tri nhân loại?! Em phải tự mình đi tìm ánh mặt trời soi, tìm một một chút nắng trên con đường sống trong bầu trời xám…: “Tự do, Tự do, hôm nay đã có tự do”…Có người đã bừng lên cất cao lời hát khi thoát khỏi nhà tù Côn đảo sau mùa xuân màu đỏ! Còn em?! Hòa bình đã về như mơ ước nhưng sao thân phận mình không được phép yêu đất nước, quê hương! …Em đã chọn con đường cuộc sống tử - sinh! - “Xưa Bà Triệu cuỡi con sóng dữ, Em cưỡi sóng Thần… để biệt ly”…

Một thời gian sau, có thời gian tôi được cơ quan “ưu ái” cho đi « nghỉ chế độ» ở Vũng Tàu. Khi đi dọc ven biển bờ thành phố tôi bàng hòang nhìn thấy những xác người lềnh bềnh, có thây còn hình hài, có thây đã dần bị rửa nát....của những con người trên những con tàu bị cướp, hoặc bị đắm... . Tôi lo sợ. Tôi nghĩ đến em. Tôi mong em đến nơi có sự sống . An tòan. Tạo sự sống mới. Ở trên trái đất này ở đâu cũng là nhân loại!. Thì thôi, hãy tìm đến nơi có tiếng nói nhân tâm, cuộc sống tự do của con người để tự vươn lên trong bầu trời nắng ấm, cao rộng...Em có đến được nơi mong đến hay không?. Em có được làm loài hoa cỏ trong cuộc sống thế gian này hay đã bị vùi sâu trong lòng biển cả ?! Tôi vẫn mong ngóng…Một thời gian dài không có tin em! Rồi, tôi rất mừng vui khi gặp đứa em trai của em và biết tin em đã đến nơi mong đến. Đang sống cuộc sống làm người trong xã hộI tự do. Đã có gia đình riêng. Là kỹ sư computer. Tôi mong em hạnh phúc và luôn mong có ngày được gặp lại.....

Gần 20 năm sau tôi nghe tin em về lại quê hương. Không có duyên, tôi đã không gặp. Một lần sau nữa, dù biết tin em về nhưng tôi bận đi công tác xa.. Lại duyên không có(!) nhưng trong cuộc đời này tôi tin tôi với em sẽ là nhân-duyên của nhau nên tôi đã gửi một tập ca khúc và đĩa nhạc nhờ một người bạn của em chuyển lại. Hơn một năm dài đằng đẳng chờ đợi vẫn bặt tin. Không một dòng chữ. Không một tiếng nói. Có lẽ em không muốn gặp lại người xưa!?. Có lẽ em muốn an phận với cuộc sống mớI?!. Có lẽ em không muốn nhớ lại những tháng ngày qua của một thời tuổi trẻ nhiều khổ nhục, đắng cay!?.Tôi nghe bạn em kể lại cuộc đời em trên đất quê người… Ôi! Hồng nhan, đa truân ! Cuộc đời em sao nhiều đắng cay, khổ ải. Muốn sống cuộc sống bình thường, dung dị, hạnh phúc cuộc đời như bao người....nhưng sao mà khó ! Có lẽ, đời thử thách lòng người. Khi em được sinh ra, bước chân vào cuộc đời với nhiều bão táp, phong ba, càng biết thẳm sâu của lòng người em như con tàu cứ xông pha, chấp nhận bão tố, có những lúc tưởng chừng ..từ bỏ cõi đời này. Nhưng,. em có lòng tin! Có những ngườI, ta gọi là “kẻ thù”, có những hành động tàn bạo, thú tính, dã man, là công cụ trong cuộc chiến tranh nhưng sau này người ta đã thức tỉnh lương tâm, ăn năn, sám hối quay về cúi đầu nhận tội lỗi xưa và cầu xin tha thứ nhưng sao lại có những người dường như vô cảm, không có lương tri, không biết sám hối, ăn năn!!. Khác nhau, có lẽ do con người sống có đạo hay vô đạo, có cuộc sống tâm linh hay không có! Với lòng TIN ? Có, nếu ai có lòng Tin. Tin thì sẽ có!. Với em, cuộc đời, thân phận dường như chỉ còn một chút rể tơ mành bám vào cuộc sống thế gian này; em chỉ còn một niềm tin vào đấng thiêng thiêng để còn có thể còn Duyên với cuộc đời. Tin, một niềm tin mãnh liệt. Một mình với đấng thiêng liêng, em đã cầu nguyện bằng lòng thành và tất cả lòng tin ! Niềm tin của em đã được chứng. Em đã được « cứu độ »! Đã vượt qua. Đã tìm lại được niềm tin sự sống trong cuộc sống an bình ! Tâm hồn em giờ đã có nắng ấm. Em vững vàng sống, một cuộc sống bình dị, chăm lo cho “những tương lai nhỏ” của mình dù đã có với người em không yêu…

-Em đã ra đi, đã Quay về! Em nói, “nếu có duyên thì…”! Chúng tôi vẫn còn “có duyên” với nhau nhờ công nghệ mới của thế giới hiện đại. Mạng internet toàn cầu đã nối những tầm hồn lại với nhau, sống với nhau trong thế giới nhân loại rộng lớn. Vì “còn duyên” nên chúng tôi càng hiểu nhau hơn dù bây giờ em vẫn cách xa tôi ngàn vạn dặm nhưng tôi vẫn tin trong tâm hồn em có tôi trong cuộc sống cuộc đời này và tôi, cũng không bao giờ quên những kỷ niệm, tơ lòng và ” nụ hôn đầu mơ ước” của tuổi xuân mơ- Mơ một tương lai đất nước tươi đẹp, một sự hòa dịu của Đời, hạnh phúc, hòa hợp của Người, của những tâm hồn yêu thương vì… “tự do muôn đời” !- “ Tự do muôn đời”, cả cuộc đời chúng tôi từ thời tuổi trẻ đến nay vẩn còn …đi tìm. ” Tình yêu lồng lộng” vẫn sẽ còn mãi mãi trong mỗi trái tim!.

Em, “Một đờI hoa cỏ dại, Một tâm hồn tinh khôi!” Hãy vững lòng tin và hãy luôn giữ gìn!. Sống yêu người, yêu đời trong tình yêu con người-nhân loại. Ta tin cuộc sống ngày mai sẽ tốt đẹp, con người sẽ luôn sống sáng trong tình yêu thương-bình đẳng, dân chủ, tự do…để tình yêu chắp cánh cho mỗi tâm hồn và cho những đôi lứa yêu nhau, chắp cánh cho Tổ quốc Hùng Vương ngàn đời yêu dấu, trường tồn sẽ tung cánh bay trong bầu trời tự do, nhân loại!….

Em lại ra đi!
-Hãy tự Quay về!!

Ca khúc

Một thoáng Phong Lan






Gửi nhớ vàng Thu

TỐ TÂM

I. Tôi bước chân vào trường sư phạm qua hai vòng thi, lúc đó không dễ dàng như bây giờ. Nhà giáo lúc đó được trọng vọng. Là nghề cao quý. Lương không thấp, dư sống với một cuộc sống thanh bạch của người giáo chức!.

1.Vào trường SP, bạn bè lứa tuổi cùng lớp, cùng học thời trung học không có nhưng có thêm những người bạn mới, nhiều lứa tuổi. Gái thì có những người chuẩn bị hoặc đã lập gia đình; Trai, tuyệt đại đa số - “trốn lính”! “Trốn lính” vào học nghề làm thầy, dù “thân phận nổi trôi” theo dòng đời trong xã hội chiến tranh, rồi hòa bình với nhiều xáo động trong cả cuộc sống, xã hội và thân phận con người. Sau này, có người tiếp tục “con đường” trên vai trò, trách nhiệm người thầy cho đến hiện tại, có người không chấp nhận được cái môi trường có “sư” mà thiếu”sư”, có “phạm” mà thiếu “phạm”; không chấp được lối sống bon chen hoặc vì cuộc sống …đã bỏ “nghề” ra xã hội để cầm cái cuốc hoặc bương chải trong cuộc sống xã hội để tồn tại bằng lao động mà nhiều giá trị bị đảo lộn(!).

Ở trường SP dù có thêm nhiều người bạn thân mới nhưng tôi lại thân thiết nhất với hai ngườI bạn,một trai và một gái!. Trên chiếc xe Honda dam của tôi lúc đó sau yên xe hình như không lúc nào trống, không người bạn này thì người bạn khác nhưng thường xuyên thì chỉ…có hai! Người bạn gái cũng có xe chứ nhưng hình như chỉ thích xe do tôi “cầm lái”! Người bạn trai thì luôn gắn bó, ngày cũng như đêm… Chúng tôi thân nhau vì…cùng thích nhạc, thích đàn. Người bạn gái thì thích học đàn vì cũng cần cho nghề làm cô giáo. Tiền cà phê, thuốc lá tôi kiếm thêm bằng …đi dạy đàn, nhưng tất cả, chủ yếu là tiền của Mẹ…Như vậy đó mà cũng không chịu “an phận”! Lòng yêu nước, yêu quê hương người giáo viên nào mà chẵng có!. Thầy giáo lúc đó, đa số là những người đi “truyền lửa”, ngọn lửa yêu nước, yêu quê hương, yêu hòa bình, yêu NGƯỜI..!Nhiều văn nghệ sỹ, những nhà văn, nhà báo, thi sỹ, nhạc sỹ, họa sỹ thời đó …xuất thân là nhà giáo !…Tình cảm yêu nước của các thế hệ trẻ trong học đường cũng được truyền bởi những người thầy- “kẻ sỹ” của thời đại! …Văn, thơ, nhạc…yêu nước dễ làm cho bạn bè gần nhau còn tình cảm riêng tư, yêu đương, mộng mơ thì ai cũng có….Chúng tôi là hạt nhân của nhóm nhạc- tốp ca khúc của trường sư phạm, hát và phổ biến cho nhau những ca khúc làm “vốn liếng” để đi dạy học sau này vừa trao cho nhau những tình cảm quê hương, đất nước … Rồi, thầy giáo dạy nhạc giao cho tôi thay Thầy hướng dẫn giờ học Nhạc cho lớp, rồi giao cho tôi phụ trách chương trình nhạc, còn thầy dựng vở kịch chính trong chương trình văn nghệ của trường lần đầu tiên biểu diễn trước công chúng thành phố…Những hoạt động ấy đã tạo thêm dấu ấn, nhiều kỷ niệm, sau này hay kể lại khi chúng tôi gặp nhau hay những lần họp mặt… Chúng tôi thân nhau, quý mến nhau, ăn ngủ chung với nhau, chuyện riêng tư…đều kể, gần gủi nhau về quan niệm sống và thái độ nhận thức về cuộc chiến…

2.Học “làm thầy “ nhưng trong nhà trường thì cũng vẫn là “trò" cho nên chúng tôi cũng có lúc ...“cúp cua”....Riêng tôi, đã có người “chép bài thay”, “vẽ thay” …khi “trốn học” và “lười học”! Khi thiếu tiền cà phê đã “có chổ” để vay(!)…Tình cảm riêng tư đã có nhiều xao động, tình cảm ấy sau này đã làm khổ cho người và cho mình!…Cái gì đến dù muộn mằn rồi …cũng đến!…Người bạn tôi sau này gặp một người con gái tâm hồn lúc đó cũng đầy tràn tình cảm quê hương và “dấn thân”…Người ấy lại là bạn của người con gái đã trao tặng tôi câu thơ”-Chỉ vì đôi mắt mà ngơ ngác, Như có hoàng hôn đổ xuống lòng”… Rồi, một ngày, tôi buồn, tôi giận, tôi thương người bạn của tôi vì thương tôi và Mẹ tôi mà đã nói với Mẹ tôi là tôi “làm VC” và sợ tôi bị bắt! Vì thương mẹ tôi, sợ mẹ tôi lo cho tôi mà tôi giận bạn; tôi thương bạn vì bạn thương tôi mà lo cho tôi và gia đình tôi! Bạn tôi biết tôi giận nhưng không nói. Tôi thì chẵng sợ gì vì tôi tin bạn dù người bạn ấy “không đi chung đường”, nhưng dù sao, tôi phải giữ mình, nếu những người bạn khác biết thì…rất nguy hiểm! Chúng tôi vẫn đi học với nhau, đi chơi với nhau, cũng bình thường như trước kia nhưng vẫn có chút gì đó(!)… Thời gian ấy chúng tôi cũng sắp ra trường, sắp xa những người bạn gái, trai, yêu thuơng, thân thiết. Sống với nhau thật thà, vẹn một tinh thâm!…

Ngày ra trường, nhận nhiệm sở, chúng tôi mỗi đứa về một nơi. Tôi không thể đi khỏi địa bàn địa phương vì …là nhiệm vụ. Chia tay nhau trong …lặng lẽ! Những cánh chim đã cất cánh bay về những phương trời. Mỗi người có một “lý tưởng” sống- Sống yêu người, yêu đất nước, quê hương, yêu thương những học trò bé nhỏ, hồn nhiên, ngây thơ; vui với cuộc sống nhiều ước mơ tuổi trẻ, với riêng tôi lại còn có cả “nhiệm vụ”…!Bầu trời đất nước thời chiến tranh, lứa tuổi chúng tôi, dù sao cũng có bầu trời cao rộng. Chúng tôi có những quyền tự do mà mình muốn làm gì thì cứ làm miễn sao sống có đạo lý, giữ thiên chức người thầy, không hại người, không bị ràng buộc bởi những “cái hồ lô” yêu quái!.Yêu đất nước thì mỗi người mỗi cách….Với người “con gái ấy”, nhiều tình cảm, nhiều kỷ niệm, nhiều xốn xang! Một hai lần tìm gặp nhau sau ngày “lặng lẽ” và, mãi hơn ¼ thế kỷ sau này, tôi mới được nghe lại giọng nói từ bên kia bán cầu…-."vẫn âm sắc xưa/pha chút màu thời gian/ cộng hưởng không gian/ Vẫn âm thanh giọng nói xưa/ chân thật/ của cõi lòng chân chất/ hồn nhiên /Anh nghe thêm cả điệu nhạc tâm hồn của lời nói xưa /chưa nói bằng lời/ của hôm nay/ không nói được bằng lời…” Sau đó, chúng tôi có một lần gặp lại nhau!…-Ôi,” Maria! Tố Chân….”!

II. Biền biệt một thời gian không ngắn, ở hai địa phương chỉ cách nhau một cái cầu, lâu lâu chỉ hỏi thăm để biết tin nhau. Nhưng cuộc đời, “gặp nhau trong cõi vô thường, nên duyên sẽ là mãi mãi…” ! Hai bạn trai chúng tôi gặp lại nhau khi mỗi đứa vừa mới lập gia đình! Con gái đầu lòng của cả hai lại cùng tuổi. Đứa thứ hai tôi có thằng con trai, bạn tôi có thêm đứa con gái đều…sinh cùng năm. Bạn tôi “thua” tôi, tôi có thêm một đứa con gái…!

1.Cuộc sống sau ngày “giải phóng”, trong cơ chế thời “bao cấp” sau này kể lại cho con cái nghe chúng không thể tưởng tượng nổi, tưởng rằng như chuyện “đời xửa, đời xưa”, chuyện ở thế kỷ nào trong cái thời “ngàn năm nô lệ…”. Từ cái ăn, cái ở, cái mặc, sản xuất, nuôi trồng; đi xe, đi cộ…mọi thứ…cứ như đùa(!). Đi dạy học, đi công tác bằng đôi chân đi bộ hàng chục cây số là chuyện bình thường. Bây giờ con cái đi đâu cũng có xe, hàng ngày lại “luyện tập đi bộ”!…Tuổi thanh niên trẻ, khỏe- “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”(!). Những ai “nhiệt tình CM”thì nơi nào xa lắc, xa lơ, không ai dám đến thì tuổi trẻ nhiệt huyết…”xung phong”! Người bạn tôi tự nguyện đến cái vùng đi bộ phải 60 cây số mới đến buôn làng đồng bào dân tộc, vùng “căn cứ CM” xưa, đem “cái chữ” đến cho đồng bào. Tự dựng lớp, dựng trường; đi “mời” gọi học trò đến lớp trong khi “đồng bào” cần cái ăn hơn cái chữ. Sống xa thị trấn. Thiếu thốn mọi bề. Đúng là nơi thiếu… “ánh sáng…”..-“Không “có thực” lấy gì “vực được đạo”(!) nhưng , tất cả mọi nhiệm vụ đều là …“hành động cách mạng”, luôn phải có “ánh sáng nghị quyết” soi đường. Có ” ánh sáng nghị quyết” dường như là có tất cả(!?).Chuyện về cái “ánh sáng nghị quyết”, trước đây khi nghe kể tôi nghĩ rằng là chuyện bịa. Sau này gặp một anh bạn trước cũng tham gia lãnh đạo phong trào SVHS tranh đấu nay đã nghỉ hưu kể lại, thì ra, chuyện ấy lại thật 100%, vì anh là một trong những nhân vật “tiếu lâm” …trong chuyện!

Cái khổ, cái thiếu, xa “văn minh đô thị” (dù đang dần “nông thôn hóa”) làm cho con người ta “mù tịt” thông tin, chẵng biết gì về thế giới chung quanh mình sống ngoài “thông tin” của “ánh sáng nghị quyết”, của “loa đài” một thời đã tạo nên một “lực lượng vật chất ”đi “giải phóng”, “làm cách mạng thế giới”(!). Những nguời đem gieo “ánh sáng” tự mình cũng đang cần! Trong rừng thẳm thâm u “ánh sáng” ấy cũng chẵng “dọi “được đến đâu. Muốn phá rừng để “đổi đời” cũng chẵng có lối để đi! Ánh sáng cuộc đời đang bị mây che phủ. Những ngày mưa, giá lạnh, đêm đến ngọn lửa bếp hồng của nhà sàn hoặc ngọn lửa rừng đêm vẫn có giá trị hơn!. Sống nghèo, sống khổ rồi cũng quen!. Sống với “đồng bào” lâu lại hiểu, cảm, thương và học được nhiều điều từ cái dung dị, chân chất, cái nhân bản, cái đẹp của “bản sắc văn hóa dân tộc”..Tình người, tình nhân loại…vẫn là ngọn lửa ấm….Cái thời ấy, tuổi trẻ không đến thì ai đến!? Đi thì dễ về thì vô cùng khó, nhiều người muốn về đã phải…bỏ nghề! Cái lý tưởng, ước mơ đã dần được “chứng” trong cuộc đời thực…!!.

Với “cái máu” say mê văn nghệ, âm nhạc. Vốn liếng về nhạc chủ yếu là tự học cũng chưa được nhiều, ảnh hưởng cái thói ham mê của bạn thời còn đi học, bây giờ “chàng giáo làng buôn” lại thích viết lách, sáng tác ca khúc. Viết bằng cả tấm lòng, bằng nhiệt tình, yêu thương, bằng cả cuộc sống, thi vị hóa cảnh khổ, lạc quan yêu đời.. -“Lũ chúng tôi những ngườI tứ xứ, gặp nhau trên cao nguyên thắm rừng xanh núi…Ươm mầm xanh cho đất nước rộn mùa hoa”. “Này bạn bè này bao em thơ. Ngày ngày ngày rộn vang bao câu ca. Cơm chiều gõ nồi. Chấm bài trò tả thầy đọc ra cười vang…” RồI, Cô- Trò “thi tài” hái chè. Hái cà phê “Thầy-Trò kiến cắn”. Những đêm lạnh quây quần ” khoai lùi bếp nóng, thắm tình quê hương…”! Hoặc tình cảm của những đứa học trò nghèo với “cánh hoa khoai lang”, “bìm bìm” tặng Thầy nhân ngày 20/11…(!!).

2. Sau những năm mới xóa bao cấp, con cái thì còn nhỏ, hai vợ chồng đều là giáo viên nghèo, những ngày nghỉ cũng phải đi hái đót về bán cho người ta làm chổi để kiếm thêm chút thu nhập, cải thiện đời sống. Sống ở Thị xã cách trung tâm khoảng hơn 2 km mà như ở nông thôn nhưng cũng “ấm bụng” hơn nhiều công nhân viên ở thành thị. Nhu cầu của cái bụng vẫn còn hơn cái đầu ; cái cơ bắp hơn giá trị tinh thần, trí tuệ, văn hóa. Cuộc sống hàng ngày ngoài gạo, mắm phải chạy ở chợ, còn rau, củ, thịt, cá…”tự túc” để “tự cấp”, cải thiện . Có những lúc tôi và một vài người bạn đi công tác cũng “nhờ thêm” của cải ”tự cấp” ấy cùng với chung rượu mà cảm thấy đời có vui lên…Cái nhốn nháo của xã hội ngày càng “bục” ra!. Rồi, lại “khí khái” của ” kẻ sỹ”, không chấp nhận được cái môi trường thiếu lành mạnh cả về giáo dục và sư phạm, thiếu lành mạnh cả về tri thức và nhân cách, cả mấy người bạn cùng thời, dù đang làm công tác quản lý… rủ nhau -Nghỉ! Về ( đi thôi!)…đi cuốc đất thuê! Không muốn cầm phấn bây giờ cấm cuốc! Chẵng phải cuốc cho mình mà đi cuốc thuê. Bỏ ra cái sức cơ bắp, “thanh thản tâm hồn” bằng lao động chân chính để kiếm cái ăn, cái mặc còn hơn “đánh đĩ” trí thức; tự biết rằng chẵng bao giờ giàu có nhưng được là giàu tâm hồn, giàu nhân cách, biết “sỹ”, biết “liêm” hơn rất nhiều kẻ “kinh doanh” bằng chữ ký, đi bằng miệng như con ốc sên, hót hay như con sáo, không có “sỹ”, có “liêm” nhưng miệng luôn nói đến công bẳng, liêm, sỹ, chí công vô tư, vì dân, vì nước…Nói “thanh thản tâm hồn” là được xa cái môi trường không làm cho tâm hồn thanh thản nhưng nhìn những cảnh đời và xã hội thì vẫn lắm nổi đau đời lắm chứ!….Nhiều người nhìn vào … chê bai, cho là kẻ “ngu ngốc”, “lập dị” (!)... Đúng- một anh chàng “lập dị”, quá thật thà, khờ dại, thiếu “khôn ngoan”.. nhưng dù sao, sống với con người, với đời bằng cái tâm chân thật là…quá quý rồi. Mong sao trong xã hội ngày nay ngày càng có nhiều người có Tâm chân thật. TÂM -CHÂN-THẬT, TÂM SỐNG SÁNG! -Tâm sáng- sáng tâm!
@
Gần trọn đời đi dạy học. Cả gia đình hai bên chống vợ hầu như tất cả đều làm nghề giáo. Hai con gái giờ đã lớn, tiếp tục nghề của Bố, Mẹ, nay đã là những cô giáo dạy cấp 3…Ông thầy giáo trẻ trung, nhiệt tình, luôn lăn xã vào công tác xã hội, sống với bệnh nhân “cùi”, luôn vì người khác ngày nào…bây giờ vẫn chân chất, có chút ” cù lần” (vì … “dại, khôn”) ở nhà, hàng ngày “làm nội trợ” và chăm cháu ngoại. Những bạn thơ, nhạc, tri kỷ…lâu lâu lại gặp nhau nhưng hội hè thì lại không thích. Thời gian của ngày luôn suy tư về gia phận, cuộc sống con người, đạo lý của đời, cuộc sống Tâm linh!.
Con đường …vẫn còn dài…Những gì tự Quay về của hôm nay sẽ là “vốn” cho ngày mai!….
Tôi nghĩ rằng, Đời vẫn luôn cần những tấm lòng- tấm lòng trắng trong -dù hôm nay còn nhiều rẻ rúng…!- “Tố Tâm”!

HAI THẰNG BẠN

1.Học cùng lớp nhưng ở hai trường khác nhau, gặp nhau trong một tổ chức đòan thể. Người ta nhìn vào thấy hai thằng có những dáng vẻ, tính cách trái ngược. Một thằng to cao, một thằng ốm, bé. Một thằng miệng”tía lia”, hay nói, “phun cả bọt mép”, một thằng ít nói. Một thằng thích viết, sáng tác …một thằng cầm đàn thì chỉ ”tửng, từng, tưng.”.nhưng lại hay góp ý, phê bình ( ít, nhiều đều có “ý”)…vậy mà lại hay đi chung, chơi với nhau….Có những lúc hắn làm “chim xanh”, gửi ca khúc bạn hắn viết mà không dám gửi. Bề ngoài, nghĩ hắn chắc chưa có cô gái nào lọt vào mắt, hoặc hắn chưa biết gì về tình cảm gái trai nhưng lứa tuổi ươm hoa…sao lại không có…Rồi khi học thi Tú tài, bạn hắn thường xuyên ở nhà hắn để học, thậm chí cả ăn uống. Hai đứa học luyện thi ở 2 trường khác nhau…Vậy mà, khi đi thi- một thằng đậu, một thằng rớt. Hắn học không phải loại kém, bạn hắn chẵng giỏi giang hơn. Có phải chăng ”học tài, thi phận”?!.Hắn ”rớt tú tài” phải” đi trung sỹ..”. Hắn phải vào Lính. Bạn hắn vì hòan cảnh gia đình, lứa tuôi, “lý tưởng”… nên thi vào trường Sư phạm, đi theo “VC”. Trong một xã hội, đất nước, hai đứa đi 2 con đường nhưng lại luôn về một con đường…!. Hắn học ra trường đi làm lính sư đòan, ngành tổng quản trị đóng xa lắc, xa lơ ở Bình Định, Quãng Ngãi, Pleiku… Một thằng ra trường đi dạy học ở một xã trong tỉnh. Vẫn thư từ liên lạc. Hắn nói về cuộc sống đời lính, đôi chút về chiến trường, về chiến tranh. An bài theo số phận. Luôn tranh thủ những ngày phép để chạy về thăm nhà, thăm thằng bạn làm giáo làng…Hai con đường đi đối đầu nhau dù sống trong một chế độ nhưng luôn là bạn thân, không có gì mâu thuẩn trong nhận thức, quan điểm. Trong xã hội Miền Nam, đó là chuyện bình thường! Với tuổi 18, 20 đi vào cuộc đời hắn va chạm nhiều hơn giữa cái sống, cái chết; một thằng hàng ngày đi dạy, sáng một trường, chiều đi dạy thêm ở một trường tư, ngoài dạy kiến thức lạI “kèm thêm” cả lịch sự oai hùng của dân tộc việt Nam chống ngoạI xâm, khơi dậy lòng yêu nước cho học sinh qua những ca khúc, qua những sinh hoạt đòan thể…Cả hai cũng vẫn hát những ca khúc tuổI trẻ đấu tranh, những ca khúc “tiền chiến”, “phản chiến” rồi nghêu ngao đôi câu nhạc của bạn hắn…Cuộc sống nộI tâm, suy nghĩ về thân phận, quê hương, đất nước chỉ có thể trang trãi qua những lá thư, lúc nhớ về nhà, nhớ về những ngày tháng nhiều mộng mơ…gửI cho nhau dù không nói hết…Có những nổI buồn chỉ mình mình biết, giữ trong lòng. ..Sau khi trận chiến Banmêthuột diễn ra, rồi “di tản chiến thuật”, rồi hết tình này đến tỉnh kia rơi vào tay “quân giải phóng”…Hắn chạy nhanh thật!.Chân dài có khác! Khi Đà Lạt “giải phòng” hắn đã có mặt tạI Đà Lạt. Gặp lại nhau! Một thằng là VC, một thằng là lính Cộng hòa! Vẫn là hai thằng bạn như từ trước đến nay….Rồi mỗi đứa theo mỗi công việc của dòng đời qua cơn bão táp chưa yên ả. Một đứa đi vào guồng máy của “chế độ mới”; một đứa phảI tự bơi trong dòng sống cuộc đời chảy như những con mương chẵng có quy luật gì cả, tự bon chen “thích nghi” mà sống nhưng vẫn giữ chút ”kẻ sỹ”, làm những công việc phảI “vận dụng” cái đầu dù chẵng ai xếp cho vào tầng lớp “trí thức”…..! Số phận cuộc đời đâu biết ai “tốt số” hơn ai!? Hắn cứ dung dị đi vào cuộc sống xã hội mới với nhiều suy tư (!). Tuổi đời còn rất trẻ nhưng sống trong không khí nhiều xao động của xã hội mới với “lao động là vinh quang..” ai cũng phải lao vào cuộc sống với miếng cơm, manh áo. Xã hội lúc đó ai cũng như vậy nhưng hắn bình tâm hơn vì chẵng có gì để bon chen trong guồng máy mới của xã hộI mà lo cho cuộc sống là chính..Một thằng ngày đêm lúc nào cũng lao vào công tác, “làm CM”, thực hiện “lý tưởng, ước mơ”(!), tuyên truyền, giáo dục ước mơ, lý tưởng cho tuổI trẻ nhưng còn lý tưởng , ước mơ của mình đâu …chẵng thấy ! ….Mới hôm nào đất nước hòa bình, độc lập, tự do, nhiều ước mơ trải rộng trong bầu trời xanh thắm, nhưng nụ cười chưa trọn trên môi thì đã có những áng mây đen, bụi mờ, những con rét lạnh…kéo tới ! Trong cuộc sống xã hộI-Ai hơn ai? Giữa 2 thằng bạn thì đâu có gì để hơn thua, thân phận có những khác nhau do con đường đi vào cuộc đời do duyên nghiệp của đất nước. Một đứa đi vào tương lai trong bầu trời không còn trong sáng; Một đứa sống theo chủ nghĩa ”hiện sinh”(!), bầu trời nào thì cũng vậy thôi, cứ cố gồng lên mà sống trong cuộc sống hiện tại của đất nước, quê hương…Tuổi trẻ, ước mơ?…Bước vào xã hội mới tươi đẹp(!) nhưng ước mơ đã không dành cho rất nhiều con người , dù tuổI đờI mới qua một chút …tuổi đôi mươi..!

2. Đất nước vẫn chưa ổn định, còn nhiều “tàn dư sau chiến tranh”, không chỉ riêng đờI sống vật chất ! CM (!) đến bây giờ vẫn còn”CM”! Cụm từ này không còn lãng mạn như xưa, nội hàm hầu như vô nghĩa, chỉ là tiếng, là lời của những con sáo trong lồng… Rồi, đến lúc cuộc đời mỗi đứa cần phải có sự “ổn định” vì không thể chờ đợi sự “ổn định” của đất nước…Lần lượt trước sau mỗi đứa đều có gia đình riêng. Hai đứa cùng tuổi cưới vợ lại đều …”tuổi xung”, nhưng “xung” mà lại “hạp”. Có lẽ “hạp” là do “mạng số”.! Có “tương khắc” thì cũng có “tương hạp” vấn đề là –hiểu, cảm thông và Nhẫn !. “Nhẫn” thì sẽ biết mình hơn. Tốt, xấu; sai, đúng…mỗi người ai chẵng có. “Nhẫn” để mà “nhịn”. “Nhịn” để mà “lành”, để “hóa giải” và “hòa hợp”! Gia đình mà không hòa, không hợp, không hòa và hóa giải được những xung khắc thì làm sao duy trì được cuộc sống gia đình, và căn bản là tinh thần bao dung trên cơ sở tâm linh, hòa hợp tâm hồn, tình cảm, tình yêu đối với nhau và vì một tuơng lai chung - “ những tương lai nhỏ”!

Gia đình là gốc rễ của xã hội!. Nhìn vào cuộc sống của biết bao gia đình có những con cái hư hỏng nguyên nhân từ đâu? Nam nữ bình đẳng, bình quyền nhưng chức phận gia đình, xã hội nam, nữ có khác nhau, vai trò khác nhau có vậy mới duy trì, phát triển nòi giống, dòng tộc, xã hội. Đòi hỏi sự tuyệt đối về sự bình đẳng, bình quyền – ai cũng có quyền “đấu tố”, mỗi ngườI tự cho mình là “chủ tể” thì…gia đình sẽ tự đổ vỡ, tất nhiên, trong cuộc sống gia đình không thể thiếu đạo lý. Có ”đạo lý thì mới xây dựng cuộc sống gia đình “có đạo” chứ không phảI” vô đạo”! Cái thời “đấu tố” xưa kia khi nghe thì đã rợn vậy mà …ngườì ta cũng có thể làm được! Một con người đã sống “vô đạo” với gia đình thì làm sao “có đạo” đối vớI xã hội, và ngược lại. “Tu thân, tề gia…” xưa kia là “đạo” của ngườì quân tử cũng là “đạo “của người cai trị….Nếu người cai trị “vô đạo” thì xã hội sẽ ra sao?… Nhìn từ cuộc sống gia đình ta có thể biết cuộc sống xã hội! Xây dựng xã hội từ cuộc sống mỗi gia đình! Dù chật vật với cuộc sống, bằng đồng tiền mồ hôi, cả hai đứa bây giờ dù sao cũng có những niềm vui! Giàu có thì không, còn nhiều thiếu thốn nhưng “những tương lai nhỏ” cũng đã nở thành những đóa hoa đời!- Đó là của cải vô giá! Sống có đạo lý, sống có nhân nghĩa, sống có “đạo nhân”, sống hữu ích… “đóa hoa đời “ sẽ không bao giờ tàn! Cha, Mẹ nào chẵng lo cho tương lai con cái! Chăm lo cho “tương lai con cái” chính là chăm lo cho xã hộI !. Những người lãnh đạo xã hội hình như cố tình không muốn ý thức về điều này nên có thời đã dùng “chính sách”(?!) để cản ngăn, có thời dùng cơ chế đồng tiền để vấy bẩn. Cuộc sống của cả hai đứa – và chắc không phải riêng -dù chưa trọn vẹn, có nhiều nổi buồn và những nổi lo vì cái tầm nhìn của không ít con người nắm quyền bính xã hội thiếu cái tầm và cái tâm dân tộc, đất nước ; thiếu lòng nhân ái, cục bộ, vị kỷ, tư lợi, dốt nát, thiếu ý thức đối với những việc nhỏ nhưng cao cả ấy đã đối xử không tốt, không đúng thậm chí trái với đạo lý con nguời chứ chưa nói quyền của người công dân trong xã hội. Nhưng …. Luật đời, “vay trả, trả vay”! “Nhân quả” nhãn tiền, những bài học xưa, nay chắc không ai không thấy…Khổ là khổ cho xã hội, “cho đời ở lại” thôi!….

Hai thằng bạn chỉ là những cá nhân trong xã hội. Xã hội con người xây dựng ban đầu cũng phải từ cái tình…chứ! Người ta ai cũng “hữu tình” chứ đâu phải cái giống ”vô tình”. Vợ chồng có nhau là duyên phận;hai thằng bạn có nhau cũng là … “duyên”! Cõi đời này đều là “Nhân-Duyên” kết hợp cả! Đủ duyên nhân sẽ nẩy mầm, phát triển nhưng mà hãy luôn chăm sóc để cho cuộc đời này luôn đẹp và “mãi mãi xanh tươi”!….


Nhạc:” Đường ta đi…”.
Đường ta đi… .dù bao chông gai nhưng một lòng vẫn bước lên đường hăng hái.
Đường ta đi gieo bao hương thơm cứ vững lòng góp sức hòa đồng tươi mới…
Đi lên đi đường ta đi tới lòng ngườI vui hàn gắn vết thương chơi vơi
Đường xương máu ta vẫn cứ đi
Lòng Nhân ái ta mãi khắc ghi
trên muôn con đường sinh ly
lòng ta chẵng ngạI ngùng chi…..
……
Đi ta đi vì tình thương,
Vì cuộc đời nguyện mãi hiến dâng
Đường ta đi, đường NHÂN ÁI
và mãi mãi ta đi….

MỘT TRÁI TIM THÔI

I.

Xuân đến rồi lại đi.
Tuổi Xuân ta có gì?
Xuân xanh không êm ả
Khói lửa,
mây mù,
đất nước phân ly!


Rồi một mùa Xuân tiếng súng im.
Lòng người, non nước có êm đềm!
Tự do thay phận đời nô lệ.
Nô lệ trong phận người tự do…

Xuân đến ước mơ đến thật nhiều
Nhưng rồi sương muối trắng …tình yêu
Thái bình biển lớn sao đầy sóng
Sóng vùi, sóng dập tuổi xuân yêu

Vì yêu mà hận bước ra đi.
Cả tuổi xuân xanh …chẵng tiếc gì
Bà Triệu xưa cưởi con sóng dữ
Em cưởi sóng Thần…để biệt ly

Ai có muốn đâu xa quê hương
Làm thân hoa cỏ chốn muôn phương
Tuổi xuân đẹp lắm, nhiều mơ ước
Lại chịu cơn đày của nước non..


Em đã ra đi, đã quay về
Hương xuân có còn trải đường quê
Vòng tay có đủ nồng hơi ấm
Môi hồng một chút có khắc ghi

Có phải hồng nhan phải đa truân ?!
Thôi em hãy bước trọn đường trần …
Một đóa hoa tâm giờ đã nở .
Giữ gìn để tỏa mãi sắc hương…



II.

Trăm năm, thôi cũng chỉ một lần
Một lần thôi cũng đã … trăm năm
Xuân muộn nhưng Xuân…là mãi mãi
Xuân tình ta sẽ mãi trăm năm!

Thôi nhé, Giữ gìn hạnh phúc nay
Yêu em vẫn mãi cuộc đời này
Xa rồi, xa lắm, xa ngàn dặm
Nhưng gần trong một trái tim thôi!


III.

“Đương xuân”- con đường của chúng ta
Dù cho nắng gió sạm màu da
“Những tương lai nhỏ” giờ đã lớn
Hạnh phúc- đường xuân- luôn nở hoa

Là Một, là Hai…cũng Một thôi
Một đời khổ hạnh với anh rồi
Thơ ngây giờ vẫn ngây thơ lắm
Đâu có bao giờ một trái tim côi….



IV.

Một trái tim thôi, một trái tim
Tình yêu, non nước, một con thuyền...
Lênh đênh trong cõi đời đen trắng
Một đóa Hoa hồng thắm trong tim...

LỜI RU HỒNG

Em hãy ngủ ngoan Anh ru lời ru nắng vàng
Em hãy ngủ ngoan Anh ru tuổii xuân trăng rằm
Em hãy ngủ say
Mơ cách Hạc bay
Yêu thương nắng vàng cuộc sống
Yêu thương tâm hồn sống sáng
Yêu thương từng giọt lệ đời
Yêu người nâng cánh chim bay
……………………………..

TRÊN MỘT CHẶNG ĐƯỜNG QUÊ HƯƠNG

TRÊN MỘT CHẶNG ĐƯỜNG QUÊ HƯƠNG

Tuổi trẻ ở học đường ngoài học kiến thức tôi đã học được tinh thần công dân, lòng yêu nước từ những bài học lịch sử, văn học Việt nam; tình cảm yêu nước của những người Thầy truyền lại và không thể thiếu từ sinh hoạt cuộc sống gia đình, dù gia đình tôi không phải là gia đình trí thức, giàu có, chỉ là gia đình lao động nghèo .Nhưng từ cái nghèo, cuộc sống vất vả của Mẹ, Cha, nhưng với không khí đầm ấm, những câu chuyện kể của Cha, những lời ru mộc mạc nhưng đầy tình ngườI của Mẹ cùng vờI tình cảm nước non…Vốn liếng tinh thần, kiến thức mỗi người tự chắt lọc qua nhận thức, tình cảm tự nhiên của mình...

1.Mùa Hè năm 1970, ở nhà chẵng biết làm gì, tôi và một người bạn cùng lớp, cùng xóm rủ nhau tham gia sinh hoạt thanh niên Hồng Thập Tự. Có lẽ đây là môi trường cho tôi tiếp xúc, mở rộng hơn tầm nhìn về xã hộI chứ trước đó đi học, đến trường vớI những bạn đồng học, về nhà vớI những bạn cùng xóm. Chúng tôi có thêm những người bạn trai, gái, đồng niên hoặc khác lứa. Trong những buổI sinh hoạt tôi đón nhận thêm những tình cảm bạn bè, thêm những người bạn mới, học được nhiều điều và cho tôi tự tin hơn..Tôi biết thêm những ca khúc sinh hoạt, những ca khúc mang đâm tình cảm quê hương, đất nước ngoài những ca khúc tôi đã học ở trường, đã nghe qua đài phát thanh và những văn thơ, nhạc tôi tự tìm đọc và tự học.. Trong sinh hoạt TN.HTT tôi đã hát những ca khúc của tôi sáng tác. Có lẽ đây là lần đầu tiên tôi hát cho bạn bè nghe trong một tập thể lớn hơn bạn bè cùng xóm, cùng lớp. Bạn bè thích, rồi “đặt hàng” cho tôi viết về những bài “Tóan ca”. Mỗi tóan trong Thanh niên Hồng Thập Tự thường lấy tên một danh nhân, những nhà khoa học, bác sỹ có nhiều cống hiến cho nhân loại như Enstein, Calmet, Playming……Năm đó, tôi cũng được dịp tham dự trại hè tại Vũng tàu cùng với Đòan. Đây là lần đầu tiên tôi đi chơi xa nhà và đi dọc dài trên quốc lộ 20 đến SG. Trời mưa rả rích với không khí nóng không như Đà Lạt. Ở tạI trụ sở HTT TW một đêm, ngày sau đòan tiếp tục đi Vũng Tàu và ở một nhà gần bờ biển bãi trước rất tiện cho mỗI buổi sáng, buổI chiều đi tắm biển. Đi trại, sinh hoạt tập thể, ăn ở tập thể, có những người bạn thân mà từ đó gắn bó vớI tôi cho đến nay.. Lúc được phép của các anh Huynh trưởng cho tự do đi chơi phố Vũng Tàu, tôi đã tình cờ mua được một tập ca khúc mới, hơi lạ- “Hát cho dân tôi nghe”! Tập ca khúc của tổng hội SV Sài gòn ấn hành…Có những ca khúc tôi đã biết như Người đợi ngườI của Tôn thất Lập nhưng nhiều ca khúc tôi chưa biết như Làm thân cỏ cú, Hát cho dân tôi nghe, Người Mẹ Bàn Cờ…Tôi rất thích vì nó cùng nằm trong dòng tình cảm, suy nghĩ của tôi về quê hương đất nước. Thời gian đó, tôi viết nhạc –tuổi học sinh-trong một nhận thức đậm ấn tượng sau tết Mậu Thân …- Chiến tranh Việt Nam là một cuộc nội chiến mà ” Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu, Một trăm năm nô lệ giặc Tây, Hai mươi năm nội chiến từng ngày.”!..-ca khúc “Gia Tài Của Mẹ” của Trịnh công Sơn tuổi trẻ học sinh chúng tôi lúc đó vẫn thường nghe, thường hát … Biết đàn ca, sáng tác nhạc đi đâu cũng được bạn bè trai gái…yêu mến. Tôi đã tập hợp xướng 3 bài Hòn Vọng Phu nhân Đòan TN HTT kỷ niệm ngày thành lập( Chu niên)…Anh em, bạn bè tin tưởng hơn về khả năng …nhạc của mình. Rồi một ngày, một số bạn bè đề nghị với tôi thành lập một tóan văn nghệ để có thể truyền bá những ca khúc về quê hương, tuổi trẻ, tạo nên những tình cảm lành mạnh, yêu đất nước, quê hương trong sinh hoạt thanh niên, góp phần đẩy lùi đi những ca khúc ủy mị, "kích động nhạc", phong trào hippy, nhảy đầm, ăn chơi, hút chích của không ít những thanh niên trong xã hộI lúc đó mà chúng tôi cảm thấy không hợp với bối cảnh đất nước chiến tranh… Họ sống “hiện sinh”(!) và như tách khỏi cuộc sống chiến tranh của quê hương; Bi quan , bất mãn trong cuộc sống hiện tại. Bế tắc tương lai. Đi lính là con đường trước mắt của thanh niên, không chừa một ai. Nhiều thanh niên đã đi lính, tự nguyện hay bắt buộc và cũng nhiều người trốn lính, khai man lại giấy tờ để tiếp tục đi học…

2.Tóan văn nghệ Đồng Lúa Reo chúng tôi được thành lập có sự cố vấn của một anh bạn là giáo sư trường Nữ trung học Bùi thị Xuân. Thành viên gần 20 anh, chị em là sinh viên, học sinh học ở Trường Đại học Đà Lạt và các trường trung học trong thành phố, cũng là những đòan sinh tham gia sinh hoạt Hồng thập Tự và các đòan thể khác …Nội dung chương trình, tiết mục do chúng tôi quyết định – một anh bạn là sinh viên trường Đại học Đà lạt làm tóan trưởng, tôi tóan phó phụ trách phần văn nghệ của Tóan… Để thuận lợi cho hoạt động , tóan văn nghệ chúng tôi quyết định tham gia làm thành viên phong trào Du ca Việt Nam, trở thành tóan Du ca Đồng lúa Reo. Tóan Văn nghệ của chúng tôi là mạnh nhất vì có người hướng dẫn có chuyên môn về nhạc, những tóan khác không có. Những tóan văn nghệ “ Vui ca lên” trong học sinh Bùi thị Xuân, hay như ở Trường Đại học Đà Lạt… chủ yếu học những bài hát mới rồi tập, truyền lại cho nhau, sinh hoạt với nhau, tham gia vào các công tác xã hội…Bởi vậy, sau này, tôi mới được bạn bè tín nhiệm bầu làm Liên tóan trưởng Du Ca Đà Lạt( 1971). Những ca khúc trong tuyển tập" Hát cho dân tôi nghe" của Tổng hộI SVHS SG, “Ta phải thấy mặt trời”của Trịnh công Sơn. Một số ca khúc của các nhạc sỹ trong phong trào Du ca như Nguyễn Đức Quang( phong trào TW); Bùi công Thuấn( Đồng Nai), Tôn thất Lan( Đà Nẵng…)được tôi chọn lọc và tập hát cho cả nhóm, dựng thành tiết mục và chuẩn bị đi biểu diễn, truyền bá khi đủ điều kiện…Khát vọng Hòa bình là khát vọng chung của dân tộc, của tuổI trẻ chúng tôi lúc đó. Tôi cũng viết nhiều ca khúc với khát vọng Hòa bình cho quê hương. Dòng sống tình cảm nhận thức về quê hương, đất nước, hòa bình, dân chủ, dân sinh…đến với chúng tôi một cách tự nhiên! Trong sinh hoạt, bạn bè lại chuyền tay nhau những tờ báo của Tổng hội sinh viên SG; Huế; Tạp chí ĐốI diện…rồi bàn luận về chuyện đất nước, quê hương, về cuộc chiến tranh VN…Ngoài những lần đi hát ở những trường học, kể cả tại trường ĐạI học Đà Lạt, tóan văn nghệ chúng tôi đã tham gia vào cuộc đấu tranh chống độc diễn Liên danh_ “Nguyễn văn Thiệu-Trần Văn Hương” ngày 3/10/1971- Hát kêu gọi đốt thể cử tri, không đi bầu cử, kêu gọi xuống đường tranh đấu…Hoạt động của nhóm đã tham gia vào hoạt động đấu tranh có tính chất chính trị. Tôi lúc đó đã tham gia là ủy viên Tổng đòan học sinh Đà Lạt. Một số anh em trong tóan thì lại sợ. Không thích chính trị, chỉ thích hoạt động văn nghệ thuần túy. Một vài anh em chúng tôi, trong đó cũng có một vài người đã là cơ sở CM (sau này chúng tôi mới biết) tiếp tục “dấn thân”!…

3.Tôi nhìn cuộc chiến tranh Việt Nam ban đầu là cuộc nội chiến, rồi dần dần đã có một quan điểm nhận thức khác. Trước tôi rất ghét, rất sợ VC ( nhưng thích VM, có lẽ vì hào quang chống Pháp.?.). Khi nói về “VC”, có anh bạn ( sau này đã viết tác phẩm- “Phê phán Nhá nước và cách mang” ) trong thời gian tranh đấu đã nói- Mặt trận DTGMMN là ai , cộng sản hay không CS chúng ta không cần biết. Nhưng họ có cùng chung một mục đích với mình là chống Mỹ và “ngụy quyền tay sai”! Có gì mà sợ (!?)…. Trước đó tôi đã có “khuynh hướng” và lúc đó đã rõ ràng hơn nhưng tôi vẫn còn nhiều băn khoăn…
Đến với “CM”-Mặt trận DTGPMN, có lẽ, với tôi do nhiều yếu tố. Với tình cảm nhận thức của tôi, sau này nghĩ lại, là một tình cảm nhận thức ngu sy vì tôi “nhận thức bằng trái tim”, tin con ngườI, vào lòng nhân của con người - Là người VN ai cũng có lòng yêu nước. Là con người ai cũng có lòng yêu thương. Là con người không ai có lòng bất nhân, dã man, phản bội với những con ngườI từng sống với mình, vào sinh, ra tử. Con vật sống vớI mình mình còn yêu thương…Con người ” tính bản thiện” chứ không phải “bản ác”. Tin vào lòng từ tâm của con người, lòng yêu nước của những người đang chiến đầu “chống Mỹ”, họ đã dám, chấp nhận hy sinh cả sự sống của mình, không thể là kẻ vị kỷ, tư lợi được (!)…. Chống ngoại xâm như ăn sâu vào tâm khảm, huyết mạch của mỗi người VN. Tôi không thích Mỹ, Tôi chống Mỹ. Tôi không muốn học tiếng Anh vì chỉ làm tay sai cho Mỹ(!?)( Nhận thức ngu xuẩn ấy sau này tôi phải trả giá..!)…Tôi ghét những người mà thời đó gọi là “bán nước, làm tay sai” cho Đế quốc Mỹ….Rồi, cái tuổI 17, 18 …bắt đầu. ..yêu.! Chúng tôi gặp nhau” trong những ngày tranh đấu”. Và, từ cái nhìn đầu tiên. -“Chỉ vì đôi mắt mà ngơ ngác…” . Cô bé đang là học sinh lớp đệ tam( lớp 10) trường nữ nổi tiếng của Thành phố Đà Lạt. Tuổi chỉ mới 16 thôi nhưng tình cảm, nhận thức…đâu phải như lứa tuổi 16 bình thường… Chúng tôi đến với nhau cũng rất là tự nhiên “trên con đường tranh đấu” và khi đã có “giác ngộ”(!) mà với tuổi trẻ thì có gì lãng mạn hơn . Rất hăng say, rất nhiệt tình, không biết sợ, luôn tìm cách vượt qua những cản ngăn của …gia đình vì bố mẹ nào chẵng thương con, lo sợ con cái dại dột dấn thân vào con đường mà tuổi mới lớn có biết gì đâu về cuộc đời, dễ bị lợi dung,sai lầm, sa ngã , mà lại dấn thân vào con đường chính trị, “làm VC” thì …liên quan cả đến gia đình nữa chứ đâu phải đơn thuần. Nhưng tuổi trẻ, mới lớn luôn muốn được độc lập với gia đình, thậm chí tin vào bạn bè, người ngoài hơn là lời nói, dạy bảo của cha mẹ. Tuổi trẻ hồn nhiên, vô tư, chỉ biết hy sinh, cống hiến, không hề nghĩ tư lợi… Một sự trong trắng ấy…người mẹ, người cha nào đã trải qua cuộc đời trong xã hộI VN mà lạI chẵng lo lắng. Nhưng, “đã giác ngộ “ rồi…thì cứ lao vào….
-Tôi yêu đất nước, quê hương, yêu dân tộc VN, tự hào truyền thống lịch sử dân tộc Việt. Yêu tinh thần bất khuất chống ngoại xâm, chống quân xâm lược mà hàng ngày trước mắt chúng tôi đã thấy sự hiện diện ấy; Tôi tin người, tôi yêu người và tôi yêu người tôi yêu đã cùng “lý tưởng, ước mơ” nên, tôi đã chọn lựa, đã đứng về một phía……..


4.Mấy chục năm sau, khi gần đến cái tuổi nghỉ hưu, cái lý tưởng, ước mơ ban đầu của một thờI tuổi trẻ ấy vẫn vời vợi xa dù trong trong cuộc sống xã hộI "chân bước lui nhưng vẫn cầm cờ hô hào đi tới"... …Tôi có cảm nhận, sự “tuyệt vời” nhất của con tàu Việt Nam trong thế kỷ…hiện đại là đã đi giật lùi so với những con tàu khác…. . Đi được như vậy, có lẽ phải có những con người cầm lái rất là “tài năng, vĩ đại”, có “kim chỉ nam” hiện đạI nhất, tiên tiến nhất… mới có thể làm được!….Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, có lẽ đây là trang lịch sử “vĩ đại” nhất..

Nói thêm_ Nhiều người đã viết về Nhạc sỹ Trịnh Công Sơn! Lứa tuổi chúng tôi lớn lên có lẽ ai cũng đã từng hát, từng nghe nhạc TCS. Khi tham gia tranh đấu, chúng tôi đã có những suy nghĩ, phê phán quan điểm nhận thức của TCS về chiến tranh VN- Tại sao” 20 năm nộI chiến từng ngày”?; Tại sao” Hỡi 3 miền vùng lên cách mạng..” Nhưng sau này, trải nghiệm qua cuộc đời, thấm thía cái con đường “đi đến thiên đàng..” của mình, tôi nghĩ lại- Nếu TCS không nhận thức “20 năm nội chiến từng ngày”, không suy nghĩ về thân phận con ngườI- NGƯỜI VIỆT NAM DA VÀNG- trong cuộc “nội chiến”, không suy nghĩ dù là con người Miền Nam, Miền Bắc phục vụ cho mục đích của 2 chế độ cũng là người VIệt Nam. Nếu “đứng về một phía” như nhiều người khác cùng thế hệ…thì sự nghiệp âm nhạc của TCS sẽ như thế nào(?!)...!. Cái có, cái rung đông lòng ngườI, cái còn lại với đời chính là cái nhân bản, lòng yêu người, yêu quê hương, dân tộc VN da vàng, qua thân phận con người VN trong chiến tranh... Vì con người, thân phận con người với tất cả những nổi đau…., nhạt hay đậm đã thể hiện qua những ca khúc của TCS đã làm cho TCS trở thành người “to lớn”. Mà, TÍNH NHÂN BẢN, NHÂN ĐẠO-“CON NGƯỜI”, THÂN PHẬN CON NGƯỜI, TÍNH NGƯỜI, LÒNG YÊU THƯƠNG…trong sự hướng đến CHÂN, THIỆN, MỸ... theo tôi, bao giờ cũng đẹp, to lớn, vĩ đại, mãi mãi trong kiếp sống con người trong cuộc đời này và luôn là khát vọng của con người trong mọI xã hội….



Một vài ca khúc

Gửi về người em thành phố



Ta đi trên đường quê hương