Chủ Nhật, 14 tháng 9, 2008

HOÀN KIẾM






1. Lại thêm một lần tôi trở về Hà Nội mùa cuối Đông.
Một buổi chiều tôi đi bộ bên Hồ Hoàn Kiếm!. Hồ gươm vẫn đẹp! Công viên ghế đá ven hồ, những thảm cỏ xanh, nhiều cây cổ thụ cao, rợp bóng mát. Gió chiều nhè nhẹ. Nhiều người thanh thản đi bộ hoặc ngồi hóng mát nhìn …mặt hồ. Tôi nhìn Tháp bút “tả thanh thiên”; Cầu Thê Húc, Đền Ngọc Sơn, nơi ấy có trưng này Cụ Rùa hơn 700 năm tuổi nằm trong hòm kính, gắn liền với tên hồ, tháp Rùa và truyền thuyết Lê Lợi trả gươm cho thần Kim Quy. Một truyền thuyết xưa hình ảnh như còn lung linh, gợi tấm lòng sắt son ngàn đời Dân - Nước…
“ Sách Lam Sơn thực lục của Nguyễn Trãi chép:
Khi ấy Nhà-vua cùng người ở trại Mục-sơn là Lê Thận cùng làm bạn keo sơn. Thận thường làm nghề quăng chài. Ở xứ vực Ma-viện, đêm thấy đáy nước sáng như bó đuốc soi. Quăng chài suốt đêm, cá chẳng được gì cả. Chỉ được một mảnh sắt dài hơn một thước, đem về để vào chỗ tối. Một hôm Thận cúng giỗ (ngày chết của cha mẹ), nhà vua tới chơi nhà. Thấy chỗ tối có ánh sáng, nhận ra mảnh sắt, nhà vua bèn hỏi:
- Sắt nào đây?
Thận nói:
- Đêm trước quăng chài bắt được.
Nhà vua nhân xin lấy. Thận liền cho ngay. Nhà vua đem về đánh sạch rỉ, mài cho sáng, thấy nó có chữ "Thuận Thiên", cùng chữ "Lợi".
Lại một hôm, nhà vua ra ngoài cửa, thấy một cái chuôi gươm đã mài-dũa thành hình, nhà vua lạy trời khấn rằng:
- Nếu quả là gươm trời cho, thì xin chuôi và lưỡi liền nhau!
Bèn lấy mảnh sắt lắp vào trong chuôi, thành ra một chiếc gươm hoàn chỉnh.
Tới hôm sau, lúc đêm, trời gió mưa, sớm ngày mai, hoàng hậu ra trông vườn cải, bỗng thấy bốn vết chân của người lớn, rất rộng, rất to. Hoàng hậu cả kinh, vào gọi nhà vua ra vườn, được quả ấn báu, lại có chữ Thuận Thiên (sau lấy chữ này làm niên hiệu) cùng chữ Lợi. Nhà vua thầm biết ấy là của trời cho, lòng lấy làm mừng, giấu giếm không nói ra.
Truyền thuyết kể tiếp rằng, sau Lê Lợi dùng thanh gươm báu đó làm gươm chiến đấu, xông pha chém địch nhiều trận, cuối cùng đuổi được quân Minh, lên làm vua
Đầu năm 1428, Lê Thái Tổ cùng quần thần bơi thuyền ra hồ Thủy Quân. Ra giữa hồ, có Rùa Vàng nổi lên mặt nước, chắn trước thuyền của vua gọi to:
- Xin nhà vua hãy hoàn lại gươm thần cho Long Vương!
Lê Thái Tổ rút gươm trả, rùa vàng ngậm lấy gươm lặn xuống nước đi mất. Từ đó hồ Thủy Quân được đặt tên là hồ Hoàn Kiếm”.
2. Một chuổi lịch sử đất nước và dòng đời, thân phận con người, xã hội như hiện về!. “Tâm linh soi lẽ vô thường”! “ Hoàn Kiếm”!. Vì sao cuộc kháng chiến chống quân Minh thắng lợi? Vì sao nhà Vua“ hoàn lại gươm thần cho Long Vương!”. Rùa Thần đòi “hoàn kiếm”!?.
Xưa, Rùa thần “dâng gươm”!
“Dâng Gươm” phải chăng là nhân dân đã xả thân, dâng hiến, hy sinh tất cả để chống quân thù xâm lược; giữ nước, bảo vệ Tổ Quốc giang san ngàn đời cha ông để lại, làm chủ ruộng cày, làm chủ giang sơn!?. “Dâng Gươm” là ý dân, lòng dân, sức dân đã tin-” Lê Lợi vi Quân; Nguyễn Trãi vi Thần”!.Là “Thuận Thiên”- thuận ý dân, tuân ý trời…!; ” Lấy chí nhân thay cường bạo”, giành lại quyền tự chủ, độc lập tự do cho tổ quốc;” Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần; bao đời xây nền độc lập; Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên; mỗi bên hùng cứ một phương”;


“Từng nghe:
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo;….”
“Vưà rồi:
Nhân họ Hồ chính sự phiền hà
Để trong nước lòng dân oán hận
Quân cuồng Minh thưà cơ gây loạn
Bọn gian tà còn bán nước cầu vinh
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ
Dối trời lừa dân đủ muôn ngàn kế
Gây thù kết oán trải mấy mươi năm
Bại nhân nghĩa nát cả đất trờị
Nặng thuế khóa sạch không đầm núi.
Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc,
Ngán thay cá mập thuồng luồng.
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng,
Khốn nỗi rừng sâu nước độc.
Vét sản vật, bắt dò chim sả, chốn chốn lưới chăng.
Nhiễu nhân dân, bắt bẫy hươu đen, nơi nơi cạm đặt.
Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ,
Nheo nhóc thay kẻ góa bụa khốn cùng.
Thằng há miệng, đứa nhe răng,
Máu mỡ bấy no nê chưa chán,
Nay xây nhà, mai đắp đất,
Chân tay nào phục dịch cho vừa ?
Nặng nề những nổi phu phen
Tan tác cả nghề canh cửi.
Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội,
Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi!
Lòng người đều căm giận,
Trời đất chẳng dung tha;”
( Bình Ngô Đại Cáo- Ngô tất Tố dịch).
“Dân vi quý”! Dân vạn đại. Dân là biển cả, “Long Vương”. Là nước, là đất, tổ quốc, giang san; là bờ tre, đồng lúa, thửa ruộng, ao điền, đình làng, giếng nước; là tâm, là trí, là dũng, là nhân; là đức hy sinh, vì ngàn đời xưa gìn giữ, lưu truyền ngàn đời con cháu mai sau…
. -“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn, Lấy chí nhân để thay cường bạọ”;
-“Đánh một trận, sạch không kình ngạc, Đánh hai trận tan tác chim muông”…
Cuộc kháng chiến 10 năm thắng lợi!. Đất nước sạch bóng quân thù.
Lê Lợi đã “vi quân”; Nguyễn Trãi đã “vi Thần”.
Mặt hồ Lục Thủy sóng êm; đáy hồ cuộn sóng, nhơ nhớp bùn tanh.
Rùa Vàng rẽ sóng:
- “Xin nhà vua hãy hoàn lại gươm thần cho Long Vương!”.
Rùa Thần đòi gươm. Nhân dân đòi lại “Gươm Thần”.
“Thuận Thiên”! Vua Lê “ Hoàn Kiếm”!
3. “Hoàn Kiếm” đã thành tên hồ nắm giữa trung tâm thủ đô- “Hồ Gươm”, “Hoàn Kiếm”- trái tim của Nước, tên gọi như luôn nhắc nhở kẻ nhận "Gươm Thần" nhớ “hoàn kiếm”, phải luôn "Hoàn Kiếm"!.. Dân là Nước.” Đầy thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân”!…Khi Tổ quốc lâm nguy, Dân trao “gươm thần”, đồng tâm “đáp lời sông núi”. Khi đất nước thái bình, quyền dân bị xâm phạm, bị tước đoạt, đói khổ, điêu linh. Dân đứng lên đòi lại quyền sống, quyền làm người, làm chủ vận nước, mệnh nhà!
Sống có đạo lý, phải “Thuận Thiên”!


- “Xin nhà vua hãy hoàn lại gươm thần cho Long Vương!”.
Lời Rùa Thần “đòi gươm” bây giờ như đang còn âm vang, dậy sóng…..
“Hoàn Kiếm”. Phải ‘Hoàn Kiếm”!


P/S
Hà Nội những ngày tháng hôm nay đang chuẩn bị kỷ niệm một ngàn năm Thăng Long?!… Tôi đã viết một ca khúc bên tượng đài Vua Lý, nhìn mặt hồ Hoàn Kiếm “bồi hồi huyền bóng linh xưa”!
- “ Ơi! Hà nội - Thăng Long !”…Nhớ ngàn năm trước.Tin ngàn năm sau!. Và băn khoăn, hôm nay…-“Rùa Thần xưa đâu?! .


“ Hôm nay ta đã trở về Hà Nội.
Hà Nội Thăng Long
Hà Nội Đông Đô
Hà Nội của mỗi con tim Việt Nam.
Ta đi qua những phố phường
Tâm Linh soi lẽ vô thường…
Bồi hồi huyền bóng linh xưa
Rùa Vàng đòi kiếm Vua Lê
Lục Thủy một màu xanh
Đời đời Hòan Kiếm lưu danh..
Hà Nội hôm nay xuân chưa sang
Tháp Bút vẫn vươn lên trời xanh
Mặt Hồ Gươm vẫn êm trong sắc chiều
Hoàng Thành xưa đây!
Rùa Thần xưa đâu?
Ta đi trên những con đường
Ghi sâu ơn của bao đời ….
cho Hà Nội
Nghìn xưa Thăng Long!.
Nghìn sau Thăng Long!
Và hôm nay
Hà Nội
-Ơi !Thăng Long….?!!”

I HA NOI THANG LONG BC

Thứ Bảy, 30 tháng 8, 2008

TẢN MẠN- MỘT CHÚT ...THU!

!


1.Thu. Mùa Thu!
Thời tiết Đà Lạt không có mùa Thu, chỉ có hai mùa mưa - nắng. Đà Lạt thành phố bốn mùa hoa, thành phố mùa xuân, xứ hoa Đào, xứ của ngàn thông.... Với sự biến chuyển của cuộc đời, môi trường, khí hậu và xã hội, tác nhân là con ngườI, Đà Lạt hôm nay một ngày bốn mùa- Xuân -Hạ- Thu – Đông…

Mùa Thu!. Tôi biết có mùa Thu Hà Nội. Có lá vàng …rơi, là vàng rơi đầy trên đường phố. Có mưa phùn, gió lạnh, ẩm ướt… Nhớ Thu Vàng – Cung Tíên; Thu Ca-Phạm Mạnh Cương; Mùa Thu cho em-Ngô Thụy Miên; Mùa Thu Hà Nội Trịnh công Sơn …cả Buồn tàn Thu - Văn Cao…;. Tiếng Thu -Lưu Trọng Lư , nhạc Phạm Duy “con Nai vàng ngơ ngác, đạp trên lá vàng khô..” (!)…

Mùa Thu Hà Nội năm ấy, một năm sau ngày tháng Tư 1975. “Con Nai vàng ngơ ngác” không đạp trên “lá vàng khô”. Hà NộI thủ đô chứ không phải “rừng thu”. Có “tiếng Thu”!. Nai trong sở thú… cũng đã quen nguời. Chỉ có con nai vàng…là tôi ngơ ngác đi trên đường phố Hà NộI!….Hà Nội không như tôi đã hình dung qua những bài học lịch sử; qua những trang văn thơ học trong nhà trường; không như những ca khúc tôi đã nghe…

2.Hà Nội, những ngày lần đầu tiên tôi được đặt chân đến-nhiều háo hức, nhiều tình cảm, nhiều tâm trạng. Chiến tranh giữa hai miền Nam Bắc vừa mới đi qua. Trước đó, trong chiến tranh, tôi nghĩ không biết đến bao giờ mới được VỀ Hà NộI-Hà Nội Thủ đô, Thăng Long, Đông Kinh. Hà Nội của những dấu tích lịch sử không phai mờ trong dòng lịch sử và mỗi con tim Việt Nam. Những tên đường, tên phố nghe sao mộc mạc, thân thương, gần gủi..Hà Nội 36 phố phường-Hàng lược, Hàng Bông, Hàng Dầu, Hàng Gai, Hàng Nón;…Hồ Hòan Kiếm, Đền Ngọc Sơn, Tháp Bút; Văn Miếu, Ba Đình, Chùa Một Cột; Chùa Trấn Quốc; Hồ Tây,..Đường Cổ Ngư, Sông Hồng, sông Tô Lịch; Giảng Võ, Ô Cầu Giấy; Chợ Đồng Xuân….

Tôi yêu lịch sử, dấu tích lịch sử, bề dày lịch sử Việt Nam - Hà Nội!…. Lần đầu đến, những gì bề mặt, khác xa lắm những thành phố miền Nam tôi đã đi qua như Sài Gòn, Nha Trang, Vũng Tàu nhất là Đà Lạt nơi tôi sống..!.Hà Nội sau chiến tranh. Hà Nội bị nhiều tàn phá. Phố Khâm Thiên đã xây dựng lại. Làng hoa Ngọc Hà hoa lại đơm bông…Hà Nội còn nghèo nàn. Đường hẹp. Khu Gỉang Võ, Ô Cầu Giấy… vẫn còn nhiều nhà tranh, vách đất .. Phong cách, nếp sống, sinh hoạt, nói năng…không như nguời miền Nam, không giống những người Hà Nội sống ở miền Nam! Tàu điện,…cũng lạ, cứ leng keng, nối những cái toa với nhau như xe lửa, đủng đỉnh chạy giữa đường phố. Dân Hà Nội lúc đó còn nghèo, chổ ở chất chội, ăn mặc theo nếp sống nguời lao động. Cửa hàng, cửa hiệu chỉ tòan Quốc doanh; vệ sinh chưa được sạch sẽ. Chỉ có cửa hàng Ăn Âu ở phố Trường Tiền là hợp khẩu vị, nhưng vẫn nhếch nhác, khăn trải bàn trắng nhưng…vàng ố, không tinh tươm. Các cửa hàng không phải quốc doanh thì quá nhỏ hẹp, hàng hóa nghèo nàn không như cửa hàng, cửa hiệu ở phố thị Miền Nam. Chè chén, thuốc Lào, kẹo Lạc trong những quán tranh ven đường hoặc những căn phố nhỏ chật hẹp; không có những tịệm, những quán cốc càfé như trong Nam. Đường phố tòan những xe đạp, lại có cả biển số. Những cô sinh viên, công nhân…bận áo, quần tây, kaki…Tà áo dài …dường như không thấy. Những cô gái cũng chẵng có phấn son. Tính cách sinh hoạt mạnh mẽ, tươi tắn chứ không dịu mềm như cô gái miền Nam, Sài gòn, Đà Lạt … Nói năng, thì tôi không thể ngờ. Rất lạ lùng. Những tiếng văng tục, chửi thề dành riêng cho nam giới lại nghe “văng” lên từ miệng của những cô gái..đẹp, xinh xắn.!. (Cũng độc đáo(!), nhưng nếu sống ở miền Nam, làm dâu người miền Nam chắc…không ai chấp nhận đựoc!). Tà áo dài của phụ nữ Hà Nội thời ấy hầu như không có trên đường phố. Tôi thấy một lần, ngày hội Mừng Đại hộ đảng lần thứ IV “thành công tốt đẹp” tổ chức tại sân vận động Hàng Đẩy tôi mới thấy phụ nữ Hà Nội mặc áo dài và có trang điểm chút phấn son…. Cũng vẫn thướt tha, mềm mạI, xinh tươi nhưng “mô đen” thì như thời phụ nữ Miền Nam những năm 1960 …

3. Những ngày nghĩ học chúng tôi cũng thường hay đi chơi…cho biết Hà Nội. Chúng tôi nghĩ – là Thủ đô Xã hội chủ nghĩa nên rất an toàn, an ninh, không có những “tệ nạn” như móc túi, cướp bóc, đĩ điếm trước đó được nghe tuyên truyền như chỉ có ở Miền Nam trong âm mưu thủ đọan của “Đế quốc Mỹ và tay sai”! Ngày nghỉ hoặc có thời gian nghỉ là cứ đi chơi thoải mái, ban đêm cũng không sợ. Có những anh bạn học cùng khóa ngày đầu khi mới bước chân đến Hà Nội, trên đường từ Ga Hàng Cỏ đi xe điện về trường gần Ô Cấu Giấy đã bị móc túi. Có những đêm đi chơi công viên Thống nhất thấy nhiều cảnh trai gái thoải mái… yêu đương(!); Quần áo giặt, phơi phóng trong khuôn viên nhà trường…lại hay bị mất cắp. Nhiều lần như vậy, anh bạn tôi, tù chính trị Côn Đảo, tức quá, đứng trước sân trường mà chửi- xã hội chủ nghĩa mà …ăn cắp(!)… . Bạn bè thấy, vừa buồn cười, vừa lo, vừa sợ … Chúng tôi nghĩ, những hiện tượng ấy chỉ là …”cá biệt”, (Thì cũng là “cá biệt” chứ không quá trời, quá đất như bây giờ !) nhưng chúng tôi chẵng đứa nào dám đi chơi đêm nữa sau khi nghe Báo cáo về tình hình thanh thiếu niên chậm tiến Hà Nội ….…!
Tôi như “con Nai vàng ngơ ngác” đi trong thủ đô Hà NộI XHCN vừa mới thoát ra khỏi chiến tranh nên…cái gì cũng lạ; buồn cho Thủ Đô nhưng cũng phảI thông cảm, tự an ủi mình-Vì chiến tranh, sau chiến tranh mà!…

Những năm sau này có nhiều lần tôi lại được đi Hà Nội, sống ở Hà Nội thời gian dài hơn lúc đầu, qua được bốn mùa của Hà Nội. Lúc nóng thì nóng khiếp; mùa lạnh thì lạnh ghê người. Sợ nhất là gió mùa Đông Bắc tràn về. Đúng là rét chứ không phải lạnh như Đà Lạt. Rét…buốt cả xương. Dân Miền Nam chúng tôi lần đầu đến Hà Nội không quen cái rét buốt ấy, lên lớp ngồi học tất cả chúng tôi đều trùm mền, đầu đội mũ che kín tai…Thầy cũng phải …chịu thôi!

4. Hà Nội thay đổi nhiều từ sau thời kỳ đổi mới. Mỗi lần đến Hà Nội tôi thấy mỗi khác. Năm vừa qua tôi lại về Hà Nội, gặp lại người bạn học gần 20 năm trước. Sau khi có đôi chút men rượu, người bạn chở tôi đi thăm Hà Nội…ban đêm. Giới thiệu cho tôi những cái mới, cái cũ, cái hay, cái dỡ, cái xấu…. Trước đây mỗi lần đến Hà Nội tôi chỉ loanh quanh Hồ Gươm. Phố trung tâm quanh Hồ có thay đổi nhưng vẫn còn những nét cũ Hà NộI 36 phố phường. Hôm đó người bạn chở tôi đi cũng khá nhiều đường phố. Tôi không còn nhận ra những đường phố Hà Nội trước đây tôi đã đi bộ lang thang, mỏi giò trong khí trời nóng nực… Hà nội quá nhiều đổi thay. Mới đây lại mở rộng thêm nữa, Hà Tây sáp nhập vào Hà Nội.Tôi mong Hà Nội vẫn còn là Hà Nội, và còn không chỉ một Hồ Gươm…. !

5. Cả nước đang vào mùa Thu tháng Tám! Từ sau ngày tháng Tám 1945, nói đến Mùa Thu nguời ta hay liên tưởng với Tháng Tám. Nói đến Mùa Thu như gắn liền với cách mạng mùa Thu! Khi ca khúc “mùa Thu chết” của nhạc sỹ Phạm Duy, “ Ta ngắt đi một cụm hoa thạch thảo, Em nhớ cho mùa thu đã chết rồi... “. Dù chỉ là phổ thơ Adieu của Guillaume Apollinaire nhưng Miền Nam lúc đó cũng đã có nhiều người phản ứng, phê phán-Sao lại mùa Thu chết?! Mùa Thu không thể chết!!… Mùa Thu không thể chết thì ...“Phạm Duy đã chết như thế nào”? ( NTV)
Khí thế của nhân dân khi thời cơ chín muồi. Cách mạng Mùa Thu tháng tám thành công quyết định bởi sức dân. Nhân dân đã vùng lên gìành độc lập, tự do, xóa bỏ cuộc đời nô lệ, giành quyền làm chủ đất nước. Dân chủ, Độc lập, Tự do như khí trời. Cả một dân tộc đã hít thở khí trời tự do !
- Đất nước hôm nay đang báo động về đạI nạn môi trường. khí hậu ….
-Hà Nội đã vào Thu. Một dấu son!

Bây giờ đã qua 63 năm. Những ai được sinh ra mùa Thu năm ấy nếu giờ còn ở thế gian này, có lẽ, tất cả đã nghỉ hưu!. Nghỉ hưu thôi chứ chưa phải nằm xuống theo lá vàng thu,” Buồn tàn Thu”!. Tôi có “Khúc Tình Thu”! ( 1987) Thu của tôi nhiều tâm trạng, nhiều suy tư…



“Mùa thu đã tới này em ơi em có đợi!
Mùa Thu đã tơi và em ơi em có vui!
Này em yêu ơi đừng vôi
Hãy ép chiếc lá vàng rơi
Hãy yêu và nhớ
Tình thu như lá vàng…

Mùa Thu đã tới này Thu ơi đừng hững hờ
Thời gian vàng đá mặn nồng hạ nắng qua
Còn nhau trên con đường dài
Còn nhau trong những buồn vui
Vẫn yêu và sống
Dù thương đau chất đầy
Mùa Thu ơi -có nhớ bao người…!.

Và em ơi hãy cảm ơn đời
Hạnh phúc nào chẵng những niềm vui
Lá vàng ươm màu xanh mong đợi
Trời thu gió heo may….….

Và em ơi hãy sống trong đời
Hạnh phúc sẽ đến trong mùa vui
Thu về bao lời còn nhắn gửi
Mùa Thu mãi trong tôi…


"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2798972878/" title="Khuc tinh Thu BC by anh dep NLDLD, on Flickr">Khuc tinh Thu BC




Mùa thu tháng tám 2008

Thứ Ba, 19 tháng 8, 2008

ĐÀ LẠT, MỘT CHÚT ...NHỚ

"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2681768196/" title="GOLF by anh dep NLDLD, on Flickr">GOLF

1. Đà Lạt…ngày xưa hình như không có công viên!. VớI đặc điểm cao nguyên, đồI, núi, diện tích thông thoáng, Đà Lạt nhà vớI kiểu dáng Biệt thự. MỗI biệt thự mỗI ngọn đồi. Dân cư Nhà +vườn+ hoa. Rừng Thông trong phố. Nhưng Đà Lạt có công viên lớn nhất, đẹp nhất dù không có hoa nhưng lạI là tâm hồn, trái tim, là hoa, nắng, gió, yêu thương…của ngườI Đà Lạt. Những khi sương sớm, những buổI chiều tà; những tà áo dài tung tăng, thấp thóang trên đồi. Những sinh hoạt, nghỉ ngơi của nhân dân Đà Lạt-trẻ em, nguờI lớn; các trò chơi thả diều, máy bay điều khiển vô tuyến, pícnic, cắm trạI …; những nhóm bạn bè, những cặp gái trai đi dạo trên đồI hoặc ngồI tình tự, chuyện phiếm nhìn xuống mặt Hồ Xuân Hương, nhìn cuộc sống, sinh hoạt thành phố, nhìn nắng chiều, nhìn sương sớm, hoặc đi chơi những đêm trăng ĐồI Cù Đà Lạt đầy sương… ĐồI cù -chính là Công viên của NgườI Đà Lạ …ngày xưat. Khi ĐồI Cù Đà Lạt mất. Đà Lạt không còn Công viên, ngườI Đà Lạt như bị…hụt hẩng!

"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2692388316/" title="P1000522 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000522


ĐồI Cù được rào lại.. NgườI dân Đà Lạt muốn vào đó để xem, để nhớ, để yêu, thương…nhưng, giống như hình ảnh- một ngườI Đà Lạt chỉ có thể còn nhìn ĐồI Cù qua hàng rào . Nay cây che cao cả vành đaI ĐồI Cù rộng lớn, đi bộ bên ngoài không thể nhìn thấy bên trong VớI người Đà Lạt- ĐồI Cù đã mất! NgườI dân Đà Lạt hôm nay có thể chiêm niệm, nuốI tiếc ĐồI Cù Đà Lạt…từ xa…
Cái gì là ích lợI của đờI sống nhân dân?- Có lẽ, Lãnh đạo chưa nghĩ đến, ngoài …Tiền…
"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2691571415/" title="P1000510 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000510


2.Việt Nam có bệnh “phong trào”. Cái gì cũng là “phong trào”. Phong trào như là một nạn dịch. Xây dựng sân golf cũng là nạn dịch.
Theo bộ Kế hoạch và đầu tư, “cả nước hiện có 141 sân golf ở 39 tỉnh với tổng diện tích 49.268ha đất, trong đó có 2.625ha là đất lúa đã bị chuyển đổi mục đích sang làm sân golf.”; “Trung bình, đất trồng lúa ở nước ta chỉ khoảng 0,1ha/người. Nếu 2.625ha là đất lúa mất đi, sẽ có hơn 2,6 triệu nông dân mất việc”.
Sân Golf Đà Lạt trước đó không phảI là đất nông nghiệp. Sau 1975 đã có phong trào trồng cây và đã trồng thông trên đồI Cù, may mà thông không mọc, nhưng có mọc chăng nữa bây giờ …cũng đã là sân Golf. Nhưng nạn ô nhiểm môi trường, ô nhiểm nước Hồ Xuân Hương trước đây cho rằng do những nhà máy sản xuất Rượu, Bia gây nên, nhưng có phảI như vậy?. Về nạn ô nhiểm môi trường do làm sân Golf, “Theo kỹ sư Lê Anh Tuấn, trung tâm kỹ thuật môi trường và thuỷ lợi, khoa học công nghệ – đại học Cần Thơ, một sân golf 18 lỗ tiêu thụ 5.000m3 nước mỗi ngày, tương đương 20.000 hộ gia đình sử dụng. Mỗi sân golf phải tiêu thụ khoảng 1,5 tấn hoá chất mỗi năm, cao gấp ba lần so với canh tác nông nghiệp. Số hoá chất này bị nước tưới và nước mưa hoà tan trôi ra các ao hồ, sông suối và nước ngầm, tiếp tục làm nguồn ô nhiễm. Ngoài ra, việc trừ sâu bằng máy phun đã phát tán 90% độc chất vào không khí (Vĩnh Hòa -sgtt-18/72008).

Nhân dân thành phố Đà Lạt cần những khoảng trờI rộng lớn để thở vớI không khí trong lành- Xưa là thành phố Văn hóa, Tâm linh, nghỉ dưỡng. Nay, thành phố Du lịch! Những tính chất văn hóa, tâm linh, nghỉ dưỡng…có còn?…-Văn hóa còn là Nhân Hóa!

"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2680883045/" title="Dalat3 by anh dep NLDLD, on Flickr">Dalat3

3. Phong cách con ngườI Đà Lạt – hiền hòa, thanh lịch, mến khách…định hình phong cách cùng vớI sự hình thành, phát triển Đà Lạt từ…trước ngày Mùa Xuân…năm ấy. !. Sau này, những tổ chức, con ngườI tiếp thị tuyên truyền về Du lịch tô đậm lên phong cách ngườI Đà Lạt, nay phong cách ấy có còn?! … Khách du lịch đã nói, gì, nghĩ gì ...về thành phố và con ngườI Đà Lạt?- Báo chí cũng đã nói nhiều, viết nhiều! Đà Lạt ngày nay có còn như Đà Lạt xưa. Đà Lạt nay trên con đường…phát triển, chỉ sợ rằng một ngày nào đó Đà Lạt sẽ không còn là Đà Lạt ! Đà Lạt sẽ là của thế hệ tương lai nhưng sẽ khổ cho thế hệ tương lai phải…làm lạI Đà Lạt vì cha ông nay …đang làm. Con NgườI Đà Lạt là Hoa của Thành phố. “Công nghệ mớI thờI hiện đạI” hoa thật, hoa giả …nhìn, …khó phát hiện. Cái khác nhau là…tâm hồn- chất sống của NgườI. Cây sẽ cằn khô nếu cây không có chất sống, không mọc lên từ Đất... Người ta là hoa của đất. NgườI không yêu hoa sao đất có thể nở hoa, thắm đẹp hương hoa. Con ngườI ai cũng có nơi chốn của mình. Nếu con nguờI không làm chủ được mảnh đất mình sống, không làm chủ được cuộc sống thành phố mình ở, không là ngườI chủ thì…sao “mến khách”,”thanh lịch”, hiền hòa”… (!). Những gì đang xảy ra, rồI cái gì sẽ đến … tất sẽ đến… Đời còn có luật Nhân - Qủa!



4.Mùa Hè năm nay khách lên Đà Lạt có vẻ nhiều. NgườI, xe cộ như ”chen ” nhau trong TP đang muốn …lớn, trên nhiều ngả đường, nhất là buổI chiều về ở trung tâm TP. Những ngày bình thường…thưa thớt, êm ả; những ngày cuốI tuần có vẻ ồn ả, đua chen. Khách miền xuôi, miền xa, xứ biển …muốn đến vùng núi cao, có khí hậu lý tưởng đã làm cho những đôi má cô thiếu nữ Đà Lạt ửng hồng…
Rừng, đồi núi…Đà Lạt đã mất dần thay vào là những khu chung cư, biệt thự, cơ quan, những dự án sản xuất.. Nhiệt độ của Đà Lạt đã tăng hơn. Miền xứ lạnh những buổI trưa nhiều gia đình , công sở … phải dùng quạt máy nhưng vẫn “lý tưởng” hơn những địa phương khác trong cả nước. Độ cao, khí hậu, màu xanh và cả con ngườI, phố thị…như đang nắm tay nhau…về quê trong cuộc sống giao thoa. Đà Lạt nay sao vẫn ngóng NgườI Đà Lạt xưa. Em Đà Lạt đi xa có về tìm nhau trong Đà Lạt nay có thể bị lạc lối. Hãy giữ cho nhau Đà Lạt ngày nào-Tâm hồn em-Tâm hồn hoa- Đà Lạt- Em!
Đà Lạt hôm nay thờI “công nghiệp hóa, hiện đạI hóa”, dắt díu nhau đi trong vòng chảo sườn đồi. Dẫm nát cỏ cây. Rừng Aí Ân nay đâu còn cây, còn suốI, thú rừng, chim muôn đã bị hóa kiếp ở cõI trờI xa. Cây rừng xưa nay thay những bóng ngườI, mái lợp đỏ, xanh . Cây thành rừng, ngườI sao xa lạ…



"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2702787969/" title="P1000496 by anh dep NLDLD, on Flickr">
="http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2702801959/" title="P1000493 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000493

Đà Lạt, tốI thứ bảy, chủ nhật có “phố đi bộ”, ngườI lao động gọI là “phố cấm xe”. Nhìn dòng ngườI trên phố đi bộ ta có thể thấy quan niệm về thế giớI, nhân sinh xã hộI của ngườI lãnh đạo thành phố thờI đạI mớI!.Những buổI tốI “phố cấm xe” trên con đường vào phố chợ ta sẽ thấy cuộc sống, sinh hoạt ngườI lao động phố thị trong xã hộI “của dân, do dân, vì dân” như thế nào, sẽ thấy vì sao hơn 33 năm trước đây tiểu thương chợ Đà Lạt đã đấu tranh vì dân sinh, dân chủ… Mà, có lẽ cả đất nước này chứ có riêng gì đâu Đà Lạt.! Đà Lạt, có những con đường lớn, cao tốc, đại lộ thênh thang vài ba mươi cây số nhưng vào cửa ngỏ thành phố thành … những con đường hẹp, quanh co!
Gía đất cứ tăng cao. Dự án…mở rộng. Rừng vẫn bị tàn phá. Đất vẫn bị đào xới. NgườI “cư” vẫn chưa “an”, đất vẫn còn tiếp tục được“giảI phóng”..! Có những khách sạn nguy nga, bề thế, chểm chệ ở những mặt tiền ngã ba đường phố…; những khách sạn năm, ba tầng níu nhau, bá vai nhau xếp hàng . Những ngườI công nhân lao động vẫn cứ cần cù, chịu thương, chịu khó, tần tảo kiếm sống hàng ngày….Có những vườn sản xuất rau, hoa nay được quy họach, mở đường, may mắn có chổ ở chung cư hoặc đủ tiền mua lạI mãnh đất của mình để làm nhà trên khu đất vườn mà vài, ba thế hệ gia đình đã đổ mồ hôi khai phá, dựng xây…Có những rừng nhà, dãy phố mọc lên thay những đồI Qùy vàng rực rỡ, tỏa ngờI ánh sáng Đạo nhân. Bầu trờI Đà Lạt đã có những khung cửa hẹp., Mặt đất Đà Lạt đâu còn có thể thong dong những bước chân… Rất nhiều ngườI Đà Lạt đã bớt đi chiếc áo lạnh bên ngoài thân thể. Những bửa tiệc của các quan đậm hương vị mùi rừng. Những ai đã rờI Đà Lạt đi xa về đừng đi tìm lạI những con đường cũ rợp bóng thông, đừng tìm những giọt sương mai trên mi mắt và mái tóc. Nhà hàng Mêkông còn trong dĩ vãng. Cà phê Tùng ngày xưa nay phong cách cũng phảI đi vào thờI “hộI nhập” nhưng cũng vẫn còn những người Đà Lạt gần 40 năm qua rồI vẫn còn ngồi bên cốc cà phê hè phố ngày xưa…nhìn con ngườI, xã hộI cuộc sống đổI thay…

-Đà Lạt, Thành phố Hoa, thành phố mùa xuân đã loanh quanh hòa nhập vào cuộc sống đất nước. Đà Lạt nay có bốn mùa (!).…Người Đà Lạt sống trên mảnh đất của mình nhưng vẫn có một chút …nhớ….
-Đà Lạt tương lai! . thôi, hãy dành cho …thế hệ tương lai….. !!

ĐÀ LẠT...HÈ...

http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2680822757/" title="P1000442 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000442 …Những cánh diều bay, những chùm bong bóng nhiều màu sắc trên bầu trờI Công viên Yersin. Cả hàng trăm em thiếu nhi đang loanh quanh chơi vui vớI cánh diều cùng vớI cha mẹ các em đến chơi, nghỉ ngơi, chuyện ngẩu, nhìn con em mình chơi. Trước mặt là Hồ xuân Hương, bên kia ĐồI Cù, tát xa là đỉnh Núi Bà …. Công viên không yên tĩnh. Tiếng còi xe ồn ào, inh ỏI của thành phố đang chảy theo dòng… Festival…Hoa(!)
***
Hè – Đà Lạt không có phượng vỹ, không có tiếng ve. Hè Đà Lạt buổI chiều TrờI hay mưa. Mưa cả thành phố. Nếu không theo mùa thì Đà Lạt lạI lắm ông trời. Chổ này mưa, nơi kia nắng… nên có những ngườI mặc áo mưa chạy xe dướI trờI nắng như kẻ… hâm. Hè- HS nghỉ hè nhưng nào đâu được nghỉ. Nghỉ học ở trường nhưng phảI lo học thêm ở nhà. Học để thi hết cấp, thi vào trường điểm; trường chuyên; thi tú tài, rồI cứ maratong chạy thi vào đạI học… Cũng có nhiều HS nghỉ Hè lạI đi phụ việc, làm thêm; cả… quét mộ ở nghĩa trang (!)…” Nhỏ làm theo việc nhỏ”, làm bất cứ việc gì miễn …có tiền trang trảI thêm cho cuộc sống…nghèo!. Làm đờI HS thật là khổ!….Nhà giàu khổ theo kiểu giàu, nghèo khổ theo kiểu nghèo. Hè đi du lịch đốI vớI ngườI nghèo là chuyện… xa xỉ…và nếu có thờI gian mà đến công viên thả diều…đâu phảI ai cũng có thể….
***
"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2681634498/" title="P1000440 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000440



Yersin -Ông Bác sỹ sống với Đà Lạt, người Đà Lạt nhớ ơn như là một “ân nhân” nhưng… cũng rất là …lận đận. Trườc năm 1975, đường mang tên Yersin là con phố dài nằm rẽ trái trên ngã ba con đường đèo Prenn-Nguyễn Tri Phương vào Thành phố Đà Lạt nối vớI đường Pasteur ( Lê Hồng Phong hiện nay). Do cái Tên nên những đường phố tên Tây là Pasteur, Calmet, hoặc đã được Việt hóa như Bá Đa Lộc…đều bị “xóa sổ”. Con đường Yersin bị chính quyền mớI trân trọng đổI tên thành Trần Phú- tên ngườiTổng bí thứ đầu tiên của Đảng CSVN vớI câu nói cách mạng nổI tiếng “ Trí, Phú, Địa, Hào đào tận gốc, trốc tận rễ”!. Cũng may, nhân Đà Lạt kỷ niệm 100 năm hình thành -phát triển, chẵng lẽ vô ơn vớI ngườI cắm dấu mốc cho sự hình thành của Đà Lạt nên “Yersin” mớI được “phục hồI” lạI, tên đường Yersin được đặt tên cho con đường từ ngã tư chạy dọc theo sân vận động- Hồ xuân Hương kéo dài đến trường Yersin ngày xưa ( Trường CĐSP Đà Lạt hiện nay).. Công viên Yersin cũng được “hình thành” sau đó. Đường Yersin bây giờ cũng tấp nập xe cộ như … Yersin xưa. Trên con đường “đờI tấp nập”, ngang qua Công viên nhiều ngườI đi xe máy trên đường nhìn thấy những cánh diều bay, thấy trẻ em, ngườI lớn đông vui tụ hội, dừng xe … Có lẽ, môĩ ngườI như chợt nhớ lạI tuổI thơ của mình, chợt nhớ “một nét văn hóa” của Đà Lạt …mộng mơ và….chắc cũng mơ theo những nụ cười hồn nhiên trên gương mặt tuổi thơ dõi theo những cánh diều bay trên bầu trời xanh… mơ ước. Cuộc sống buổI chiều Đà Lạt êm ả, thanh bình cùng vớI tiếng động cơ, còi xe hầu như không ngớt(!)…

Công viên Yersin thoai thoảI nằm cạnh sân vận động Đà Lạt …ngày xưa(!), nay có tên mớI là Quảng trường Đà Lạt với nền sân cỏ tàn úa, ngả màu loang lỗ chưa được đầu tư nhưng cũng phảI làm theo chức năng mớI và xưa vốn có của nó ….(!) Quảng trường đang chờ thiết kế xây dựng mới. Sân vận động Đà Lạt chờ để biến thành Quảng trường cho tương lai! Sân bóng đá Đà Lạt đã không còn. Đội tuyển bóng đá Đà Lạt muốn tập luyện cũng phải thuê lại sân bóng của mình.
Trước năm 1975, ngoài sân vận động trung tâm, mỗi trường trung học trên TP, chỉ trừ vài, ba trường đều có sân bóng đá và tùy theo trường mà có cơ sở vật chất cho công tác giáo dục, tập luyện thể dục, thể thao. Đầy đủ, chuẩn và quy mô nhất là các trường Tây. Nay, còn sót lại một sân vận động- chưa bị xẻ đất, chia lô là sân bóng đá trường Cao đẳng sư phạm Đà Lạt - Grand Lycée Yersin cũ vớI cái tháp cao nhưng đỉnh có cột thu lôi đã bị gãy nhìn chơ vơ như chú gà trống sứt mào. Tất cả những sân bóng của Đà Lạt và trong các trường học trước đây hầu như đã ….biến mất. Sân vận động Đà Lạt- Khu liên hợp thể thao – Nghĩa trang số 4 …cũ đang còn nằm trong …bản vẽ..
*****
"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2692423666/" title="P1000518 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000518



"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2692426370/" title="P1000521 by anh dep NLDLD, on Flickr">P1000521

Đà Lạt -Công viên Hoa cũng nhờ từ ngày lãnh đạo tỉnh, thành phố muốn phát triển mạnh du lịch…Hoa …nhớ lạI nên cũng đã được tôn tạo, mở rộng, kèm thêm cạnh đó một khoảng đồI nhỏ chắc làm để cho ngườI Đà Lạt..”kỷ niệm”, nhớ “Đồi Cù” xưa… Quanh Hồ xuân Hương nay có nhiều công viên nhỏ vớI những ghế đá nằm rãi rác. Khu Công viên Ánh Sáng gian nan đang hình thành nằm dướI con đập Hồ Xuân Hương- Cầu Ông Đạo. Con SuốI Cam Ly đang được sửa sang, tô vẻ đẹp…như một con Kênh. Những công viên với những cây xanh, cây cảnh, cụm hoa dành cho những cặp tình nhân và những ai thích ngồi nghỉ ngơi, ngắm cảnh đất trời, con người, phố thị…Trẻ em “ như búp trên cành”…đang “Hội nhập” vớI thế giới…ảo trong những quán Nét có mặt hầu trên khắp mọI con đường TP. Những nơi sinh hoạt, vui chơi của trẻ em như Nhà thiếu nhi tỉnh, hiện nay, hoạt động chỉ là những sinh hoạt, học tập của các lớp năng khiếu, có một Hội trường được nhiều đơn vị thuê để tổ chức những Hội nghị, những cuộc biểu diễn Văn nghệ, Liên hoan, Hội diễn cho các Bác, các Chú …đến sinh hoạt. Rạp Hòa Bình- ¾ đã không đầu tư, nâng cấp từ lâu đang chờ ..dự án mới.. Trung tâm vui chơi, giảI trí dành cho thiếu nhi, khuôn viên hẹp, những trò chơi từ khi thành lập đến nay, ngày càng cũ kỹ, không sửa chữa, đầu tư, chẵng có gì mới so từ ngày đầu. Một vài khu du lịch có thêm một số hoạt động vui chơi giảI trí cho khách du lịch có kèm…trẻ em. Đà Lạt hình như là thành phố của ngườI lớn. Thiếu nhi dường như là con em của mỗI gia đình chứ không phảI của xã hộI, đất nước….

"http://www.flickr.com/photos/360yahoocomnvquangn/2680907683/" title="ygp5A4D by anh dep NLDLD, on Flickr">ygp5A4D

Đồi Cù Đà Lạt trước đây chưa biến thành sân Golf là Công viên lớn của nhân dân Đà Lạt. Những hoạt động, sinh hoạt nghỉ ngơi, vui chơi của nhân dân Thành phố…nay và may mắn được phụ huynh, thiếu nhi “chuyển về” Công viên Yersin. Sau ngày ngườI Đà Lạt mất công viên của mình, mỗI khi Hè về, những ngày cuốI tuần, Lễ, Tết phụ huynh cho con em mình chơi ở khoảng đường- lúc ấy còn ít xe - cạnh Nhà Hướng Đạo xưa, nhưng cũng rất nguy hiểm vì là đường xe chạy và ven Hồ. Công viên Yersin, dù sao cũng có khoảng trống, có mặt nước Xuân Hương ôm bầu trờI xanh cao rộng nhưng cũng rất là nguy hiểm khi nó thành nơi vui chơi, giảI trí của thiếu nhi. Các em chắc cũng có ý thức, đã tự kìm mình lạI không thể đùa chơi tung tăng chạy theo cánh diều bay. Có lẽ, các em phảI chuẩn bị cho mình nhanh lớn để làm ngườI lớn của thành phố (!).
Ước mơ cùng những cánh diều bay đã có…lãnh đạo tỉnh, thành phố … mơ ước giúp rồI!
Đà Lạt …Hè. TrờI cứ đổ mưa …

Thứ Hai, 28 tháng 7, 2008

HƯỚNG DƯƠNG RỒI LẠI NỞ HOA...

Tình cờ sau một tiệc cưới tôi gặp lại anh bạn cùng thời sau nhiều năm xa cách. Mảnh đất quê hương anh lớn lên đấu tranh, xây dựng không có bầu trời và mặt đất cho cây mọc anh phảI rờI xa thành phố. Nay nghỉ hưu anh về công tác tạI một trường ĐạI học Dân Lập ở quê nhà. Gặp lạI, vui, anh nhắc lạI chuyện tình đời và một câu hát từ ngày xưa tôi đã viết. Một câu hát, một hình ảnh và những ký ức từ một thờI tuổI trẻ..- “ … Dấu bom thù đã nở hoa Hướng Dương…..” !

I . Dấu bom thù đã nở hoa Hướng Dương .
Đó là thờI gian sau năm 1973, khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh Việt Nam đã được ký kết. Chúng tôi, những Giáo viên ( thờI trước, những thầy giáo dạy cầp 1 gọI là Giáo viên, dạy cấp II trở lên gọI là giáo sư, tên gọI chung là Giáo chức) gia đình đều ở Đà Lạt, cùng đi dạy học ở các trường tạI Quận Đức Trọng. Nhiều anh em chúng tôi lúc đó có người dạy học tại Đà Lạt, hoặc tại Đức trọng hoặc là Sinh viên đang theo học tạI trường Đại học Đà Lạt. Đa số chúng tôi cùng sinh hoạt trong Đoàn sinh viên Phật tử Đà Lạt, một Đoàn thể thuộc giáo Hội Phật Giáo Đà Lạt-Tuyên Đức; anh bạn tôi sinh hoạt và là thành viên sáng lập Đoàn kịch nói Thụ Nhân- trường Đại học Đà Lạt. Bề ngoài, chung tôi là những bạn bè, anh em, hay chơi với nhau, cùng sinh hoạt với nhau trong phong trào “tiến bộ”, đấu tranh đòi Hòa bình, Dân chủ, Độc lập, Tự do. Có những anh em đã từng bị bắt về tội xuống đường đấu tranh đòi hòa bình, hòa hợp. Mỗi ngườI thuộc những “hệ”, đường dây khác nhau, hoạt động tạI Đà Lạt nhưng tổ chức thì ở một địa phương khác. Chúng tôi có cảm nhận là “anh em” nhưng cũng có những ngộ nhận “đấu tranh “với nhau vì không biết “ái thật, ai giả”!. Chúng tôi “dân Đà Lạt” ngẫu nhiên lại gặp nhau cùng dạy học tại trường trung học Bồ Đề Tùng Nghĩa. Tất cả đều dạy giờ. Trong quá trình dạy học, cùng ở tạI Đức trọng, thường một tuần mớI về nhà một lần nên chúng tôi cũng có nhiều thời gian để sinh hoạt chung với nhau. Chúng tôi, những người tuổi trẻ, trên, duới tuổI 25 , có nhiều ước mơ , cùng có chung suy nghĩ về đất nước, về tuổi trẻ mà đốI tượng chúng tôi tiếp xúc hàng ngày là những học sinh. Xã hộI lúc đó, chúng tôi nhận thức - “Sự phân hóa tốI đa của xã hộI đã dồn con ngườI vào bước đường cùng không tìm ra lốI thóat. TuổI trẻ đang lịm dần, vắt cơn mê bằng những men cay của chất rượu nồng và chập chọa trước ánh đèn mờ ảo.TuổI trẻ không còn những sinh khí sôi động. Lý tưởng của tuổI trẻ được ngụy tạo bằng sự hưởng thụ, bằng lốI sống” duy cá nhân”, con ngườI như ngập lặn, ngộp thở trong sự phung phí vật chất tinh thần.
Học đường, nơi giáo dục không còn đủ khả năng che lấp sự trống vắng lạnh lùng vì chính những nhà giáo dục cũng không thoát khỏI đà dốc của tuổI trẻ. Tất cả như lao đầu một cách điên dạI vào vùng u minh, được hóa trang bằng nền văn hóa nô dịch, ngọaI lai, đi ngược dòng lịch sử. Con ngườI như đánh mất chính mình, đáng mất bản chất thật của ngườI Việt- một bản chất được thoát thai từ truyền thống bất khuất, kiêu hùng, vớI ý chí kiên cường sáng suốt, bằng tự hào dân tộc bốn nghìn năm”.

Để làm một việc gì đó có ý nghĩa thiết thực , bản thân chúng tôi lạI là những nhà giáo trẻ đứng trước hiện tình tuổI trẻ, đất nước quê hương “ may mắn thấy chút ánh sáng, không thể đứng nhìn một cách bình thản thực trạng bi đát ấy mà tim mình không rộn lên những rung động, nhộn nhịp. Bầu nhiệt huyết của tuổI trẻ sôi nồng lên, hòa nhịp vớI sự dâng tràn của niềm tin dân tộc. ..”( Bản tin Tổng đòan HSPT.TT Tháng 12/ 1974).


Ban tin HSPT


Sau nhiều lần trao đổi, mùa Hè năm 1974, chúng tôi ba người, thường xuyên sinh hoạt chung vớI nhau, anh Kh. dạy tại trường Trung học Phú Nghĩa, anh T. dạy trường trung học Đức Trọng và tôi đã thống nhất thành lập Tổng đoàn học sinh phật tử lấy tên là TUỆ TRUNG- Tên một vị Thiền sư đời nhà Trần; địa bàn hoạt động là Tuyên Đức, bước đầu tiên tổ chức thành lập là tại Đức trọng; đối tượng là học sinh các trường cấp II, III trên địa bàn. Để hoạt động chúng tôi dựa vào Giáo Hội. Trường trung học Bồ Đề Tùng nghĩa thuộc giáo Hội Phật Giáo Đức Trọng. Thầy Hiệu trưởng cũng là vị ĐạI Đức Chánh đại diện giáo hội tạI Đức Trọng nên cũng nhiều thuận lợi. Đoàn sinh ban đầu là những học sinh của chúng tôi ở các trường trung học Bồ Đề, Phú Nghĩa và trường trung học Đức trọng, trường công lập lớn nhất của Quận. Huynh trưởng dẫn dắt Tổng đoàn, chúng tôi mời những anh chị em, những giáo chức dạy ở các trường trên địa bàn, tất cả đều dân Đà Lạt, đã từng sinh hoạt trong các đoàn thể gia đình Phật tử, Học sinh phật tử, Sinh viên Phật tử, Hồng thập tự, Hướng đạo…. yêu thích hoạt động đoàn thể cùng tham gia . Chúng tôi tổ chức một khóa huấn luyện, chọn những học sinh năng động, có nhiệt tình, có nhận thức…để đào tạo những kỹ năng sinh hoạt đòan thể theo nguyên tắc dân chủ-tự quản, hàng độI tự trị để Toán trướng, toán phó. Trong Tổng đoàn, những anh em chủ chốt chúng tôi phân công nhau vào các chức trách- Tổng đoàn trưởng, Tổng đoàn Phó và các Ban của Tổng đoàn. Anh Kh.Tổng Đoàn trưởng -người bạn thân, hơn 33 năm sau chúng tôi vừa mớI gặp lại nhau khi anh đã nghỉ công tác, lúc đó, chúng tôi thường xuyên trao đổi với nhau về công việc chuẩn bị thành lập. Tôi là ngườI đang hoạt động công tác theo sự chỉ đạo của Thị Uỷ Đà Lạt, đội công tác sinh viên học sinh, chủ yếu trong giáo chức. Anh Kh. trong quá trình chuẩn bị thành lập, hàng tuần thường đi về Sài Gòn, nói rằng có công việc. Nhiều lần, bằng suy luận…và tự cười vui với mình!. Tôi đã biết anh thuộc một Hệ khác nhưng cũng là “anh em” với nhau thôi vì tôi hàng tuần cũng đều có “báo cáo” với tổ chức” về việc làm của mình… . Chúng tôi ngày càng gần gủi nhau hơn, ăn, ở, sinh hoạt chung với nhau…và qua đó, tôi đã trao đổI với các anh em hãy nhìn nhau cho đúng hơn! ( Sau 30/4/1975, gặp lại nhau . Nhóm các anh thuộc hệ an ninh T4- Sài Gòn-Gia Định !).....Anh em đề nghị tôi viết một ca khúc riêng cho Tổng đoàn. Một Đoàn Ca. - “Học sinh Phật tử Tuệ Trung hành khúc”. Ca khúc tôi viết hoàn thành cũng nhanh. Ngày tập hát đầu tiên đã tạo cho chúng tôi, tất cả Huynh trưởng, đoàn sinh nhiều cảm xúc như kết gắn vớI nhau lại. VớI tình cảm, nhận thức, chúng tôi đang đi trên đường quê hương đang còn chiến tranh. Hiệp định Paris đã được ký kết.Trong hai phe tham chiến, bốn thành phần. Ngoài Mỹ, 3 thành phần khác đều là VN. Mỹ cam kết rút quân hết khỏI Miền Nam. Các bên thực hiện chính sách hòa giảI hòa hợp dân tộc. Chuyển biến phù hợp vớI tình hình nhiệm vụ mớI, đặc san Tin Tưởng của của Đoàn SVPT Đà Lạt đổỉ tên thành Hòa Hợp. Các phong trào thanh niên, sinh viên học sinh, tuổI trẻ Miền Nam lúc đó tham gia các hoạt động phong trào đấu tranh đô thị thường dựa vào Nhà Chùa, tập hợp nhau lạI trong các tổ chức thuộc giáo hộI - là Sinh viên Phật tử, học sinh Phật tử…Nhân dân Việt Nam đa số theo Đạo Phật. Phật tử đa số là những ngườI thuần thành, những ngườI lao động, trí thức, thương gia, tiều thương, tiểu chủ. Tình yêu thương trong cộng đồng xã hộI, con ngườI như đều gắn kết máu thịt vớI đất nước, quê hương. Những ngườI phật tử cũng đã được ý thức, rèn luyện qua những thờI kỳ đấu tranh bảo vệ đạo pháp như thờI kỳ đấu tranh pháp nạn năm 1963, lật đổ chế độ Ngô đình Diệm; Bàn thờ Phật xuống đường năm 1966 …Phong trào Phật giáo phát triển mạnh mẽ khắp cả Miền Nam mà Đà Lạt là một trong những trung tâm đấu tranh. Phật giáo đồng hành cùng dân tộc. Tinh thần Phật giáo là tinh hoa, bản sắc văn hóa của dân tộc, đất nước, quê hương…Những bài học lịch sử trong nhà trường và thực tế cuộc sống bao đờI của từng gia đình đã xây dựng cho tuổI trẻ, những con em học sinh, sinh viên, trí thức phật tử có những tình cảm nhận thức gắn liền đạo pháp và dân tộc. Nếu không dựa vào nhà Chùa làm sao chúng tôi có chổ dựa trong đấu tranh! Đằng sau nhà chùa, các vị sư, tăng ni là một lực lượng phật tử đông đảo, giữ nhiều vai trò quan trọng toàn diện trong cuộc sống chính trị, kinh tế, văn hóa -xã hội…Chúng tôi là những người có ý thức về vai trò của mình, có cái nhìn tòan cục, hòa hợp hơn về tất cả các tôn giáo. Sự dấn thân của tuổI trẻ lúc đó cũng rất gần gủi vớI tên các vị Linh mục như Nguyễn Ngọc Lan, Chân Tín, Trương Bá Cần… cùng với tạp chí ĐốI diện ( Đứng dậy, Đồng dao…), tờ tạp chí đã giúp cho tuổI trẻ nhiều thông tin, tư liệu, tình cảm, nhận thức về cuộc chiến, về đất nước, quê hương…Bởi vậy, với những nhận thức ấy tôi đã suy nghĩ, gửi gắm nhiều tình cảm, niềm tin, hoài bảo với những học sinh, những người tuổI trẻ đang ngổi trên ghế nhà trường nhưng cũng đang chuẩn bị bước vào cuộc sống xã hộI đất nước chiến tranh..-” Học sinh Phật tử Tuệ Trung ta vươn lên như đóa Sen trong bùn tốI tăm. Ánh Đạo Vàng soi sáng, ngờI chân lý, ta bước đi gieo tình thương. TrờI Tổ Qúôc ta hôm nay đẹp tươi ánh nắng hồng chiếu dọi. Ta lên đường vì quê hương, vì tình thương, vì niềm tin sáng ngời. Ta bước đi trên đường quê hương, dấu bom thù đã nở hoa Hướng Dương…..Ta bước đi theo Trần Quốc Toản. TuổI trẻ mang dòng máu anh hùng. Ta bước đi trên đường tự nguyện. Bằng niềm tin chân lý quê hương. Ta bước đi tâm hồn ngờI sáng. Tình quê hương nồng thắm tuổI xuân.”
Trong Tổng đoàn ngoài trực tiếp là Đoàn trưởng một Đoàn sinh Nam, tôi làm trưởng Ban Tuyên huấn Tổng đoàn, phụ trách mọi công việc về hướng dẫn nhận thức tư tưởng cho đoàn sinh trong Tổng đòan. Thường trong những buổI sinh hoạt ( Sáng chủ nhật), sau những phần thủ tục cần thiết và các hoạt động, sinh hoạt của từng Đoàn, Tổng đoàn đều dành cho tôi thời gian khoảng 1 giờ để “nói chuyện” với toàn thể đoàn sinh. Tùy địa điểm sinh hoạt, khi tại khuôn viên Chùa, khi ngoài nhà Chùa. Chúng tôi ngồi xuống đất thành vòng tròn để tâm tình. Nội dung trao đổI rất linh hoạt, luôn gắn với tình cảm cuộc sống của lứa tuổi và tình hình đất nước như những chủ đề về Tình yêu, Tình bạn, về âm nhạc - sử ca, tranh đấu ca, nhạc “phản chiến”, “tiền chiến”, nhạc trẻ, kích động nhạc …”; về lòng yêu nước chống ngoạI xâm của tuổi trẻ Việt Nam qua những bài học lịch sử hào hùng của dân tộc, hoặc khi có lệnh tổng động viên năm 1974 tôi nói “Thanh niên và vấn đề cầm súng”…. Chúng tôi cũng thành lập những nhóm nhỏ, “cốt cán”, chuyền cho các em những tài liệu sách báo để cùng đọc, trao đổi. Chúng tôi là ngườI hướng dẫn…
Tuổi trẻ vẫn luôn dào dạt niềm tin vào chân lý quê hương. Bằng tình thương, luôn hướng về mặt trời vớI tình yêu nước nồng nàn. Chiến tranh Việt Nam vẫn đang còn tiếp diễn. TuổI trẻ chúng tôi vẫn tiếp tục đi trên con đường quê hương. Chúng tôi có niềm tin tưởng, lạc quan. Chúng tôi “đi trên con đường tự nguyện Bằng niềm tin chân lý quê hương..” -“ dấu bom thù đã nở hoa Hướng Dương… “! …

II. ‘ Hướng dương” rồI sẽ lại” nở hoa”!
1.Sau tháng Tư năm 1975, bộ máy nhà nước Sài gòn đã không còn, những tổ chức HộI, Đoàn cũng không còn hoạt động. Không phảI như những cuộc đảo chánh trước đây chỉ thay đổI bộ máy lãnh đạo bên trên, hạ tầng cơ sở, bộ máy nhà nước vẫn giữ nguyên. Chế độ mới tiến hành, thiết lập là một nhà nước “Cách Mạng”, đã thay đổI xã hộI tận gốc nên toàn bộ thiết chế xã hộI đã thay đổi, xây dựng mới. Nhân dân chờ đợi những điều tốt đẹp của xã hội mới. Một cuộc đổi đời.( Dù đã có “kinh nghiệm”! ).Những nhà lãnh đạo xã hộI mới tuyên bố- đây là chiến thắng chung của tòan thể dân tộc chúng ta!. Cảm động và có một chút hy vọng nhưng thực tế cuộc sống lại diễn ra không như lòng mong mỏi bình thường của con ngườI trong xã hội.. RồI, cũng may, đến cái thờI gọI là “đổI mới” (chứ không phảI là CM). Những cái đập CM tạo nên may ra được phá bỏ cho dòng nước tuôn trào. “ Nhìn thằng vào sự thật”!.“Dân chủ” được “hé mở”, rồI “mở rộng” cũng như bờ đập xả bỏ từng phần. Nếu không “đổI mới”. nếu cứ CM “thường trực” thì chắc cái đập đó cũng đã bị triều dâng, nước cuốn …Đến bây giờ “CM” cũng vẫn cứ “CM”, những cuộc “CM” vô thức, vị kỷ lại cứ tiến hành ; mọi nhiệm vụ công tác, phong trào…cũng đều là “CM”. Tất cả đều là CM. CM hàng ngày, hàng giờ. CM cứ liên tục.. mọI mặt kinh tế chính trị văn hóa xã hộI cứ cuộn lên, cuộn xuống, điên đảo, đảo điên. “Tham, sân, si, mạn nghị, ác kiến..” của con ngườI, của những “nhà CM” cũ, mới chạy theo đồng tiền, quyền lực, tập đoàn, phe phái nhũng nhiểu ngày càng bùng phát dữ dộI, tạo nên sự âm ỷ trong lòng đất nước như một …“tình thế…”(!)

2.Sau năm 1975 Tổng đòan HSPT chúng tôi cũng như tất cả các HộI Đòan khác đều tan rã, tất cả chỉ có các tổ chức của Đảng CS, của Nhà nước-Đoàn thanh niên công sản, HộI Liên hiệp thanh niên” .Tất cả thanh niên, tuổI trẻ bây giờ đều học và làm những nhà chính trị trẻ tuổI, làm độI “hậu bị” cho Đảng CS lãnh đạo toàn xã hộI !. Các đoàn thể trước đây đã nuôi dưỡng, tạo thế, tạo lực cho CM bây giờ không còn. Nhà nước mới không cho phép tồn tại. Tất cả thượng tầng, hạ tầng kiến trúc xã hộI chỉ một thành phần. Hoạt động tôn giáo cũng ngừng trệ, bị chính trị hóa. Nhiều gia đình không còn dám thờ tự, nhiều người, thậm chí cất đi cả bàn thờ Phật, bàn thờ Tổ tiên, họ vừa sợ vừa tỏ ra ta đây là “vô thần”, là CM, là CS. Những người tham gia hoạt động kháng chiến ở MN thì còn có hiểu biết nhưng không thể cưởng được hệ thống bộ máy, cơ chế theo chủ nghĩa vô thần. Những ngườI thuộc Cán bộ A ( miền Bắc XHCN) tăng cường thì chẵng biết tôn giáo, Phật Giáo là gì và những thực tế hoạt động của các tổ chức xã hộI, đoàn thể ở MN trước đây như thế nào. Cái gì cũng là địch. Ở Miền Bắc XHCN tôn giáo đã “dọn” tương đối “sạch” rồI. Đình, Chùa, Miếu mạo hầu như đã thành những kho HTX. “Tôn giáo là thuốc phiện” , nhân dân chỉ được dạy, được nghe còn có phảI là thuốc phiện hay không thì bản thân mỗi Phật tử, giáo dân tự biết ! Ngược lại, chế độ lại bắt nghiện một thứ thôi và muốn tạo nên một thứ thuốc phiện mớI!. …Cán bộ A vào làm sao biết được “xã hộI dân sự” miền Nam như thế nào. Các đòan thể miền Nam hoạt động ra sao!?. Các đòan thể MN tất cả đều là những tổ chức mang tính chất giáo dục, tự nguyện, rèn luyện, giáo dục con ngườI trở thành những công dân tốt, con ngườI hữu ích cho xã hộI. Không có tổ chức nào dạy con ngườI mất nhân tính, chống lạI xã hộị, chống lạI con ngườI. … Họ được đảm bảo các quyền tự do, dân chủ, ý thức công dân, làm chủ xã hộI theo quy định của Hiến pháp, Pháp Luật . Đòan thể hổ trợ cho nhà trường rèn luyện nhân cách, kỹ năng sống, tự tin, năng động, thích ứng nhanh vớI cuộc sống , tạo nên mốI quan hệ xã hộI giao lưu rộng hơn, không phảI trong phạm vi một trường… có như vậy, như trong phong trào thanh niên, SVHS “CM” mớI “lợI dụng” tạo nên nhiều tổ chức để hoạt động công khai, hợp pháp, nửa hợp pháp …dù bị đàn áp, tù đày nhưng còn có tiếng nói công khai, tạo nên dư luận trong nước và thế giới…Có những ngườI đã dấu mình có đạo, đi đạo. Sợ cũng phảI. Chế độ không tin họ. Thanh niên theo đạo thiên chúa chỉ có quyền đi làm nghĩa vụ lao động chứ không thể đi làm nghĩa vụ quân sự. Những ngườI tham gia trong bộ máy Nhà Nước, Đảng, Đòan thể hầu như chăng ai dạI gì khai mình theo đạo này đạo khác. Mục về Tôn giáo trong bản khai Lý lịch đều bỏ trống hoặc viết chữ không…
Những ngườI tham gia hoạt động CM trong kháng chiến dựa vào Chùa nay đã có thái độ khác. ĐốI vớI Nhà Chùa các vị sư, Tăng..chẵng quan tâm, không chấp trước gì cái chuyện cuộc đời. Họ làm việc đạo chứ họ đâu làm chính trị. Chính trị lợI dụng tôn giáo chứ tôn giáo đâu có giành quyền lực chính trị với ai nhưng chính trị thì cứ sợ, cứ muốn nắm, chi phối… Cả một bộ máy nhà nước, nhà tù, súng ống trong tay cọng thêm cả một hệ thống chính trị “nhất nguyên” vậy mà lúc nào cứ nơm nớp lo sợ, “cảnh giác”..Tôn giáo bảo vệ giáo hữu của họ tất nhiên sẽ đụng chạm đến nhà nước. Quan hệ với nhà nước, Luật pháp là chuyên bình thường của mọi tổ chức, công dân trong xã hộI, vấn đề là có luật và luật như thế nào; thực thi luật pháp ra sao; quyền công dân trong xã hội được tôn trọng hay không?!.Tinh thần Thượng tôn pháp luật là ý chí và ý thức của mỗI công dân và những quan chức trong bộ máy nhà nước chứ không phảI riêng một bộ phận nhân dân, lực lượng xã hộI nào. NgườI công dân xã hộI phảI được “giáo dục công dân” từ trong nhà trường ( chứ không phảI giáo dục chính trị) để mỗI ngườI trở thành những công dân tốt của xã hộI, ý thức được những quyền tự do, dân chủ của mình( chứ không phảI dạy “bổ túc” bằng những pano, trướng, áp phích như quảng cáo) !

3. Đọc lạI những nhận định về tuổI trẻ và học đường từ Bản Tin của TĐ HSPT TT ( đã trích ở trên) về tuồI trẻ, học đường xã hộI MN trước đây rồI nhìn lạI thực trạng xã hộI hiện nay, chắc hẳn những ngườI có ý thức vớI đất nước không ai không có suy nghĩ và những nổI buồn…Cũng không khác gì thực trạng trong xã hộI “Mỹ-Ngụy” và càng tuột dốc hơn, xuống cấp trầm trọng hơn.. Bằng ý thức trách nhiệm của “sỹ phu” vớI tuổI trẻ- học đường, vớI nền giáo dục-xã hộI và tương lai đất nước, có lẽ và chắc chắn đa số ngườI Việt cả trong và ngoài nước sẽ tích cực “dấn thân” vớI nhiều hình thức, biện pháp, phương tiện mà thờI đạI hiện nay của thế giớI đã khác và tiến bộ hơn trước . Và, dù đã có nhiều tiếng nói xây dựng, rất có trách nhiệm, nhưng có lẽ do cơ chế xã hộI “thượng tầng kiến trúc”một thành phần nên tiếng nói như tan theo bọt nước biển Đông không như cái thờI “mông muộI” của một thờI tuổI trẻ khờ dạI của chúng tôi trong xã hộI cũ trước đây ít, nhiều cũng có một dòng suốI, con sông, biển Đông, bầu trời Tổ Quốc …để làm được một cái gì đó..

4.”Hoa Hướng Dương” vẫn luôn mọc, nở hoa quay về hướng Mặt Trời. Ngày xưa, trên con đường quê hương, ở một thờI điểm lịch sử của dân tộc, đất nước -”dấu bom thù đã nở hoa Hướng dương”! Ngày nay, phảI chăng là cái tâm u mê, tăm tốI, bị “tam độc – Tham, sân, si…”che mờ với sự độc quyền về quyền lực đã không bén rễ cho hoa mọc, vươn lên về phía ánh sáng mặt trời (!?) nhưng chúng tôi tin vào “chân lý quê hương”, vào tuơng lai dân tộc, tự hào về dân tộc và tuổi trẻ Việt Nam, tin tưởng-“Hoa Hướng dương” rồi sẽ lại” nở hoa”!…



TUE TRUNG HANH KHUC

Thứ Tư, 16 tháng 7, 2008

KỶ NIỆM



Bây giờ em ở đâu?
và đến bao giờ ta có nhau?!

Nhớ em vô cùng người yêu ơi!
Lòng ta nhớ chơi vơi..


Thuở ấy
sao quá dại khờ
Thuở ấy
sao quá ngu ngơ
Yêu em
Yêu em
Anh chỉ làm thơ….


Ngày nào
Về Thị trấn yêu thương
Cùng em đi trên những con đường
Đường xanh xanh bóng mát
Nương chè hương bát ngát
Nụ cười xinh
tiếng nói em
mắt em
ước mơ xanh...
Tâm hồn ta quyện trong nắng long lanh!


Nhớ
ngày chia xa
giã từ khung trời xanh
Lòng ta yêu
Lòng ta ghen
Lòng ta giận hờn
Em có biết!?
Nhìn mắt em âm thầm không nói
không một lời giã biệt
Không một tiếng chia phôi
Lòng ta đau!
Lòng em đau!!?
…………..

Nhớ ngày nào
mới gặp nhau
lặng nhìn
thì thầm tiếng nói con tim
Đất Trời Đà Lạt
lặng im!.

Rồi
Một ngày cùng em
Ta bước chân vào cổng trường ươm mầm xanh
Học bên nhau
ngày
ngày
Tháng
Tháng
Những niềm vui
Những giận hờn
yêu thương!

Có những lần vui cùng bạn bè
không đến lớp
Em miệt mài
chép bài học cho anh
Anh lười vẽ
Em thay anh làm Hoạ sỹ
Nét chữ em còn đó
Bức chân dung từ bàn tay em
còn đó
Ôi!
Những niềm vui
hoa bay


Nhớ
những lần đưa nhau đi trên đồi Thông
mưa nhỏ
những lần ngồi bên nhau tựa gốc Thông già
nhìn bóng nước Hồ Than Thở
Và..
những lần đi bên nhau trong sương đêm
lung linh trời sao
Hồ Xuân Hương
xuyến xao…


-Có một lần
Xuân đến
sân trường
vắng
lạnh
Nhà trọ em
mông mênh
Hai ta ngồi lặng thinh
nghe tiếng súng đêm
nước mắt quê hương
nước mắt hận thù
Niềm tin yêu
Nước mắt em tủi hờn
Yêu thương


Rồi
những đêm bên em
Tiếng đàn anh
tha thiết
Tiếng lòng anh
rạo rực
Cầm tay em
nhấn trên phím đàn
những âm thanh
chân thật
ngỡ ngàng
tóc xoả hương đêm...


Ôi!
Những lần em đến thăm anh
Tâm hồn anh sóng cả
dạt dào yêu thương
Gương mặt em toả nắng dịu hiền
Nhìn nhau
Hanh phúc ngập tràn


Yêu em mà thầm lặng
Nhiệm vụ bắt lặng câm
Đến em mà vời vợi
Xa cách chẵng nên lời


Mười mấy năm xa rồi
Từ sau mùa chinh chiến
Bây giờ em ở đâu?
Hỡi người em hiền dịu?!


Mỗi lần anh bước về đây
Trời B'lao toả nắng đầy
Nhớ em không chịu nổi!
Hương Chè thêm ngây ngây!..

CÁI TÂM VÀ CÁI TẦM

1.NgườI ta sống ai cũng có cái Tâm cả, vấn đề là cái Tâm ấy như thế nào. Theo như Nhà Phật-“Vạn pháp quy Tâm”! Tất cả từ Tâm. Tâm còn gọi là Trí, nhưng để đạt được Trí thì Tâm phảI sáng, mà “Tâm sáng- Sáng Tâm”! Tâm sáng thì Tâm phải tịnh; Tâm phải bình- Yên tịnh, lặng như mặt hồ không gợn sóng, lúc đó, mới sáng lên-soi tận đáy, thấu tận trời!. Tâm càng sáng, trời càng rộng. Sự rộng, hẹp mọI chiều kích ấy, nói nôm na, là cái Tầm; sự bao quát, thấy rõ ràng mọi pháp, mọi sự việc, hiện tượng, thấy tận cùng bản chất, thấy rõ mọi nhân duyên cuộc sống, con người, cuộc đời .. Để đạt được điều đó con người phải Tu - Tu Tâm- Quay Về với Tâm của mình; quay về với chính mình, nhổ cho hết những hạt giống ngủ ngầm đen tốI-tham, sân, si, mạn nghi, ác kiến….để người và ngườI sống tâm bình, yêu thương…

2. Trong cuộc sống xã hội, con ngườI sống với nhau cũng phải có cái Tâm. Sống Từ Tâm, bình đẳng, yêu người, yêu đời, yêu sinh linh vạn thể. Tình yêu càng rộng lớn, sâu sắc thì cái tâm càng sáng, từ tâm càng nhiều, càng sâu, càng đậm. Nếu cái Tâm nhỏ nhen, cái tôi-Ngã- của mình lớn hơn tất cả, nhiều vọng động, nhiều tham lam, sân hận…thì cái Tâm càng tăm tối, không thấy trời, không thấy đất, không biết cái đạo lý sống của Đời phảI như thế nào. Đó là cái Tâm của kẻ vô đạo!…Có Đạo mới có đường đi, sống làm người. Đạo làm người -Đạo Nhân – cái nhân ấy trong cuộc sống con người vạn thề sinh linh, từ lòng nhân- Từ Tâm mà con người sống với nhau bằng tình thương và xây dựng ngôi nhà thế giới mang đậm tình người. Con người phá đi thế giớI sống của mình cũng là hủy hoại chính mình…mà hiện nay con người đang phải trả giá….

Sống trong xã hội, -“cần phảI có một tấm lòng”! Tấm lòng đó -Từ tâm, trong trắng …thì nó sẽ trải rộng và sâu đậm. Trăng sáng, sáng cả bầu trờI đêm! Đất nước, nhân dân Việt Nam là con ngườI Việt Nam hôm nay với cả bề dày lịch sử dân tộc hơn 4 nghìn năm qua. Không phải chỉ “nhân danh” là vì tổ quốc, nhân dân mà “tấm lòng” có thể trải sâu, rộng. Tấm lòng đó thể hiện qua hành vi, cuộc sống, tình cảm, nhận thức - từ cái Tâm, Tâm bình đẳng nếu không, thì đó chỉ là “đầu môi, chót lưỡI”, rỗng tuyếch; là cái thói của kẻ “nhân danh”, “giả danh”! Trong xã hộI cái “Giả, Thật” là chuyện bình thường, dễ lẫn lộn nhưng con người ta thấy được, phân biệt được nên nó mới có cái “giả” cái “chân”. Hoặc cho rằng, nhiều ngườI đã cho nó là “chân” thì nó phảI là “chân”. Có thể nó là “chân” và không phảI là “chân”. Chỉ là giả. Xã hộI ta hôm nay cái giả ấy nó hiển hiện lên cả bề mặt, không cần che đậy dù không ít ngườI cho rằng nó là thật.(!). Cuộc đờI vô thường; “sắc, sắc, không, không” cái thân con ngườI cũng là giả tạm, nhưng cái thật vẫn là cái thật, cái giả vẫn là cái giả. “ Có thì có tự mảy may…”! Cái thật, giả ấy con ngườI, xã hộI thấy được là cái thấy của Tâm. MỗI con ngườI chỉ có hai con mắt nhưng lại hàng trăm con mắt và với xã hội con ngườI thì cái thấy sẽ rất là sâu sắc, cái thấy đến tận cùng…

3. Cái Tâm với cái Tầm không tách rời nhau, tùy theo độ sáng của Tâm. Cái Tầm, thể hiện mọi chiều kích không gian vũ trụ từ tâm. Cái Tâm bình đẳng, cái Tầm rộng mở, bao dung.

Hiện nay, thế giới đã rộng mở, không còn một phe, một phái nhưng do từ cái Tâm bị nhũng nhiểu, cái Tâm đen tốI, cái Tâm vị kỷ…nên, có Tầm mà không đúng tầm, đó là chưa nói, cái Tâm bị ma chướng, lúc nào cũng lợi quyền tập đoàn, phe nhóm cá nhân, … thì làm sao có Tâm sáng, làm sao có Tầm trông trước, trông sau, trông cả địa cầu, hôm nay và mai sau…
..Đừng lấy cái Tâm, cái Tầm nhỏ nhoi, vị kỷ , đen tốI để áp đặt lên cả xã hộI, đất nước. Cái Tâm, cái Tầm của kẻ đứng đầu một đất nước chưa hẳn đã lớn hơn của một công dân!